واروپا فقط براي جاهايى حجّت است كه جزء اين سه قاره باشند ولى رؤيت در اين سه قاره براي قارههاى آمريكا واقيانوسيه حجّت نيست . رؤيت در قارههاى آمريكا واقيانوسيه هم فقط براي تمام مناطق اين دو قارّه معتبر است نه سه قارّهء ديگر « 1 » .
2 . اعتبار يا عدم اعتبار رؤيت با چشم مسلّح
مشهور ميان فقهاى معاصر از جمله حضرات آيات امام خمينى ، خوئى وشهيد صدر رحمهم اللّه - وأقرب به صواب - عدم اعتبار رؤيت با چشم مسلّح است ؛ ولى برخى از مراجع معاصر ( دامت بركاتهم ) آن را براي ثبوت حلول ماه معتبر وكافى مىدانند .
3 . اعتبار يا عدم اعتبار قول هيوى
مشهور ميان فقها عدم اعتبار قول هيوى وفلكى براي حلول ماه است ، ولى برخى حد أقل در پارهاى از صور وهنگامى كه منجّمان اتفاق نظر داشته باشند ، قول آنان را معتبر مىدانند وأقرب به صواب هم همين نظر است ، چنان كه در باب سوم گذشت .
4 . اعتبار يا عدم اعتبار بيّنه
برخى صرف شهادت دو شاهد عادل به رؤيت هلال را براي ثبوت حلول ماه نو كافى مىدانند ، هر چند عدهء زيادى استهلال كرده وماه را نديده باشند ؛ ولى بسيارى از فقها بر اين باورند كه با صاف بودن هوا واستهلال عدّهء زيادى از مردم - مثلا هزار نفر - نه تنها بيّنه بلكه اگر پنجاه نفر هم ادعاى رؤيت كنند نيز قولشان معتبر نيست . اين عده مىگويند :
هنگامى كه هوا صاف باشد وهزاران نفر در جستجوى هلال باشند ، اگر هلال در آسمان باشد بايد عده زيادى آن را ببينند ، نه اينكه در كشور پهناورى مثل إيران با وجود صافي هوا فقط 15 نفر ادعاى رؤيت كنند !
در اين فرض اگر خيلى خوش بين باشيم بايد بگوييم اين عده دچار توهم رؤيت شدهاند - چنان كه قبلا گذشت ثابت شده است 15 % استهلال كنندگان دچار توهم رؤيت مىشوند يعنى اگر 3000 نفر استهلال كنند واز بين آنها فقط 450 نفر يا كمتر مدّعى رؤيت شوند بازهم قولشان قابل قبول نيست . - خصوصا با توجه به اينكه عدهء زيادى از أهل فن ومنجّمان كه از چند وچون وضع ماه وجايگاه آن آگاهند ، وهمهماهه با دوربين
و
هامش
( 1 ) . ر ك : احكام فقهى ، ج 1 ، ص 301 .