را واجب بدانند وجمعى بساط چاى وشيرينى وشربت بگسترانند . « 1 » روشن است كه حتى بدون اينكه شخص خاص يا تشكيلاتى در اين بين مقصّر باشد حنظل اختلاف چنين ثمرهء تلخى به بار مىآورد .
پس براي رفع آن - كه هر سال ممكن است رخ دهد ودر شامگاه 29 ماههاى مبارك بسيارى را نگران مىكند به طورى كه با دلهره واضطراب وناراحتى آن شب را به صبح مىآورند - بايد چارهجويى كرد . چاره هم منحصر است به بررسى مناشئ اختلاف وبرطرف كردن علمي وعملي آن .
الف ) راه حل علمي
براي دستيابى به راه حلّى علمي نخست بايد مناشئ اختلاف را شناخت . منشأهاى اختلاف در اين زمينه عمدة عبارتاند از اختلاف فتوا ونظر بين مراجع وعالمان شيعه ( أدام الله إفاضاتهم الوافرة وأفاض علينا من بركات أنفاسهم القدسية ) در زمينههاى ذيل :
1 . اشتراط يا عدم اشتراط اتّحاد آفاق .
مشهور ميان فقهاى شيعه ونيز معاصران از جمله حضرت امام خمينى - وأقرب به صواب - اشتراط اتّحاد آفاق است بدين معنى كه با رؤيت هلال در يك نقطه ، فقط در ساير نقاط هم أفق با نقطهء رؤيت ، ماه حلول مىكند نه در همه جاى كرهء زمين .
در قبال اين نظر عدهاى هم قائل به اشتراط اتّحاد آفاق نيستند . اين عده به سه دسته تقسيم مىشوند :
- بعضي مىگويند رؤيت هلال در يك نقطه براي حلول ماه نو در ساير نقاط كرهء زمين هم كافى است ؛ مانند آية الله شهيد سيد محمّد باقر صدر رحمه اللّه .
- شمارى مىگويند رؤيت در يك نقطه براي ساير نقاطى كه در جزئي از شب با نقطهء رؤيت مشتركند كافى است ، نه مطلقا وبراي همهء كرهء زمين ، مانند آية الله خوئى رحمه اللّه .
- برخى تفصيل ديگرى مىدهند ومىگويند : رؤيت در نقطهاى از قارههاى آسيا ، آفريقا
هامش
( 1 ) . در سال 1424 روز سىام ماه مبارك در برخى دبيرستانها به دانشآموزان گفته بودند كساني كه مقلّد فلان مرجعند روزهء خود را بخورند ومقلّدان فلان مرجع همچنان روزه باشند !