در گردهمايى نخست حضرت حجة الاسلام والمسلمين هاشمي رفسنجانى ، رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام ، در سخنرانى افتتاحيهاش گفت :
. . . متأسفانه دربارهء تقويم هجرى قمري ، يعنى گاهشمارى كه زندگى ديني ، فكرى ، اجتماعي ، سنن وآداب ما بسيار بدان وابسته است ، هنوز كارهاى اساسى نشده است وتصوّر مىكنم از پژوهشهاى بسيار بسيار مهمّى كه شما محققان شروع كرديد وهمگان بايد روى آن كار كنيم اين است كه دربارهء تقويم قمري عميقا تحقيق نماييم ويك تصميم درست بگيريم . . . .
نخستين راهكار اين است كه جمعى از محققان علوم نجوم وهيئت وساير دانشهاى دخيل . . . بحثهاى خود را آماده نمايند . سپس با آن گروه از دانشمندان حوزه كه هم از علوم هيئت ونجوم مطّلعاند وهم مسائل شرعي را به خوبى مىدانند ، جلسات مشترك بگذارند . بعد هم دربارهء مجموعهء نظريات به دست آمده با مراجع بحث ودر آن تعمّق كنند تا در نهايت امر راهكارى به دست آيد . در انتها هم اگر براي إيران به نتيجهاى رسيديم ، كافى نيست ، وبايد براي دنياي اسلام نيز فكرى بكنيم . . . .
با ناهماهنگى نمىتوان پيش رفت ؛ زيرا مسائل بين المللى را مراكز خاصّ حل مىكنند .
براي مثال مگر مىشود امروزه بدون ايكائو ، هواپيمايى دنيا را اداره كرد ؟ همچنين اگر مقرّرات كشتيرانى بين المللى نباشد ، بىنظمى غير قابل تصوّرى پيش مىآيد . همين طور مسألهء ساعت كه در مواردى حتى روى يك دهم ثانيه هم بايد حساب كنيم واگر چنين نباشد نظم بين المللى به هم مىريزد . اينها مسائلي است كه دنيا ( جوامع غربى ) آنها را حل كرده است . در دنياي اسلام ، بحث تقويم قمري يك موضوع بين المللى است . . . در زمينه اجرا در ميان كشورهاى اسلامى نيز بهتر است مركزى مانند سازمان كنفرانس اسلامى متصدى امر شود . البتة اين سازمان در حال حاضر انگيزهء لازم را براي اين مسأله ندارد . . . . « 1 »
در اين گردهمايى أمور ذيل طي بيانيهاى مورد تأكيد حاضران قرار گرفت :
1 . ضرورت برگزارى چنين همايشهاى تخصصى ، با هدف برطرف كردن ناهماهنگيهاى تقويم قمري وچارهجويى نابسامانيهاى پيش آمده در سالهاى أخير ؛
هامش
( 1 ) . تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شمارهء 2 وسال 16 ، شمارهء 1 ، ص 25 - 29 ، « رؤيت هلال ؛ مشكلات وراهحلها » .