مختلف گواهى ندهند قاضى حكم نمىكند وتا قاضى حكم نكند دولت اعلام نمىكند . « 1 »
به هر حال ، گذشته هر گونه باشد ، چندان تأثيرى براي وضع فعلى ما ندارد . آنچه مهم است ، وضع فعلى ثبوت رؤيت واعلام آن است . روزنامهء الشرق الأوسط در تاريخ 15 / 1 / 2000 م به نقل از رئيس شوراى عالي قضائي در عربستان آورده است كه با شهادت يك نفر آغاز ماه رمضان ثابت مىشود ، ولى براي اثبات عيد فطر حد أقل شهادت دو نفر لازم است . امّا مقامات مسؤول در عربستان اعلام كردهاند كه تا پيش از سال 1420 از معيارى كه تقويم امّ القرى بر أساس آن تدوين مىشود ، استفاده مىكردهاند . اين معيار را شوراى عالي افتاى عربستان ( مجلس الإفتاء الأعلى ) تعيين كرده وبر أساس آن ، اگر سنّ هلال هنگام غروب خورشيد 12 ساعت يا بيشتر باشد همان روز ( نه فرداى آن شب ) روز اوّل ماه قمري است . واضح است كه در اين معيار رؤيت يا عدم رؤيت هلال ، ملاك نيست بلكه لحظهء مقارنه ومحاسبات نجومى ملاك است . از اين رو ممكن است سنّ يك هلال از غروب شب قبل ، منفى 12 ساعت باشد ؛ يعنى هنگام غروب شب گذشته ( يعنى شب اوّل ماه بر اين أساس ) هنوز مقارنهاى اتفاق نيفتاده باشد . « 2 »
پروفسور يوسف مروّه در 13 / 11 / 1999 م در سخنرانىاش در صيدا ، اين روش را به شدت نقد مىكند ومىگويد :
تقويم امّ القرى بر أساس ضوابط درست علمي استوار نيست به طورى كه مواقعى را كه أساسا رؤيت هلال ممكن نيست ، اوّل ماه دانسته است . از اين رو همواره فلكيّون ومنجّمان جهان اسلام با وزارت أوقاف وشوراى افتاى عربستان در اين باره اختلاف نظر داشته ودرگير بودهاند ؛ مثلا أستاذ حاتم ممدوح أبو زيد از أردن در 23 ماه رمضان 1418 ، به شوراى افتاى رياض اعتراض كرد كه چرا 24 ساعت قبل از تولّد هلال شوّال را ، آغاز ماه شوال دانستهاند وشوراى مذكور بدون توجه به موازين شرعي وعلمي ، پاسخى بىربط داد ونوشت :
هامش
( 1 ) . به سوى خدا مىرويم ، ص 184 - 185 .
( 2 ) . ر ك : مجلهء تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شماره 2 وسال 16 شماره 1 ، ص 74 ، 75 ، « علل ناهماهنگى كشورهاى اسلامى در اعلام حلول ماههاى قمري » .