« اگر سنّ ماه در وقت غروب خورشيد 12 ساعت يا بيشتر باشد ، همان روز - نه فردا - اوّل ماه است ؛ زيرا روز شرعي از هنگام غروب خورشيد آغاز مىشود ! » .
مشروح سخنان يوسف مروّه را در جلد چهارم رؤيت هلال نقل كردهام .
شوراى مذكور از سال 1420 تا 1422 ضابطهء ديگرى معرفى كرد كه بر أساس آن اگر در غروب روز بيست ونهم ماه قبل ، ماه بعد از خورشيد غروب كند ، فرداى آن روز ، روز اوّل ماه است . هر چند اين ضابطه نيز درست نيست ولى از روش قبلي معقولتر است .
در سال 1422 دكتر زكى مصطفى طىّ مقالهاى ، در دومين همايش بين المللى نجوم اسلامى ، اعلام كرد كه از سال 1423 معيار جديدترى در عربستان اعمال مىشود كه بر أساس آن ، اگر در روز بيست ونهم ماه قمري دو شرط وجود داشته باشد ، روز بعد اوّلين روز ماه جديد خواهد بود . اين شرطها عبارتند از :
1 . مقارنهء زمين مركزى قبل از غروب خورشيد باشد .
2 . غروب ماه بعد از غروب خورشيد اتفاق بيفتد .
روشن است كه اين ضابطه نيز با ضوابط شرعي وعلمي همسانى ندارد ؛ زيرا در اين ضابطه نيز مانند ضوابط پيشين ، احتمال شروع ماه قمري با ماه با سنّ كمتر از 12 ساعت زياد است وتصحيح معيارها هم اين اشكال را بر طرف نكرده وحتى با محاسبات نجومى وجود چنين هلالهايى غير ممكن است . بنابراين ، استعمال كلمهء هلال در اين مورد صحيح نيست ومثلا بهتر است گفته شود ماه با سنّ شش ساعت ، ونه هلال شش ساعته ؛ چون هلال يعنى بازتاب نور خورشيد از لبهء ماه ، واين بازتاب در ماه با سنّ كمتر از هشت ساعت روى نمىدهد .
پس آنچه در سالهاى أخير موجب بىنظمى در شروع ماههاى قمري شده است ، اعلام زود هنگام عربستان بر أساس معيارهاى مذكور ، وپيروى صرف بعضي از كشورها از اين معايير بوده است كه حتى گاه موجب شده است تا سه روز پياپى در ايالات متّحده عيد فطر اعلام شود ! زيرا گروههاى مختلف مسلمان در اين سرزمين ، از ممالك مختلفي پيروى مىكنند . حال چنانچه عربستان زودتر اعلام نمىكرد بالتبع اختلاف دو روزه وجود داشت نه سه روزه . « 1 »
هامش
( 1 ) . ر ك : مجلهء تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شماره 2 وسال 16 شماره 1 ، ص 74 ، 75 ، « علل ناهماهنگى كشورهاى اسلامى در اعلام حلول ماههاى قمري . »