« صرخ » . وچون مردم هنگام رؤيت آن ، صداى خود را به فرياد وتكبير وتهليل ، بلند مىكردند ، به آن هلال گفتهاند ، واز همين باب است « استهلّ الصبىّ » ، يعنى هنگام ولادت ، كودك گريه وسر وصدا كرد . « 1 »
ج ) قول به اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلح با مشكل بزرگترى مواجه است وآن اينكه قدرت دوربينها وتلسكوپها يكسان نيست . آيا معيار مثلا تلسكوپهاى موجود در إيران است « 2 » يا مطلق تلسكوپ مراد است هر چند بسيار پرقدرت وپيشرفته باشد مانند هابل وهيل « 3 » در آمريكا ؟ به عقيدهء كارشناسان ، چه بسا ، هلال با تلسكوپهاى معمولى موجود در إيران قابل رؤيت نباشد ، امّا در همان حال ، با تلسكوپ هيل قابل رؤيت است وممكن است در آينده تلسكوپ قوىترى نيز ساخته شود . در اين صورت در برخى مواقع ودر برخى از آفاق اگر رؤيت با هيل را معتبر بدانيم ماه يك روز زودتر ثابت مىشود واگر فقط رؤيت با تلسكوپهاى معمولى معتبر باشد نه . خود همين ضابطهمند نبودن وبه هم
هامش
( 1 ) . ر ك : لسان العرب ، ج 11 ، ص 71 ، « هلّ » ؛ ومقالهء « رؤية الهلال ومعطيات العلم الحديث » در فقه أهل البيت عليهم السلام ، شماره 31 ، ص 81 .
( 2 ) . قدرتهاى دوربينهاى موجود در إيران ودر دسترس هم يكسان نيست . مثلا يك نفر در جنوب شرقي شهرستان بافت موفق شد هلال جمادى الآخرة 1422 را با دوربين دو چشمى 150 * 40 صا إيران شكار كند ولى همان شخص در همان وقت وهمان نقطه با دوربين 120 * 20 صا إيران نتوانست هلال را ببيند . يعنى دو برابر شدن عدسى چشمى با بزرگنمايى دوربين سبب رؤيت شد ، ودر همان شرايط با دوربين 120 / 20 رؤيت ممكن نشد ( تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شمارهء 2 وسال 16 ، شمارهء 1 ، ص 111 « روشها ، رتبهها وتجارب رصدى وعملي » ، نيز ر ك : همان ، ص 91 - 93 ، « بررسى علمي رؤيت هلال . . . » ) .
( 3 ) . « تلسكوپ فضايى هابل گرانترين ويكى از پيچيدهترين رصدخانههايى است كه بشر ساخته است . قطر آينهء اصلى آن 4 / 2 متر است ودر مدارى بالاى جوّ به دور زمين گردش مىكند . به اين ترتيب آثار جوّ از بين مىرود ومىتوان تصاويرى با وضوح بيشتر به دست آورد . . . » . واگر ملاك رؤيت ناظر زمينى باشد - كما هو الصواب - از اين جهت نيز رؤيت با هابل اعتباري نخواهد داشت .
« تلسكوپ هيل با آينهاى به قطر دهانهء 5 مترى واقع در بالاى كوه مونت پالومار در كاليفرنيا داراى بزرگترين آينهء بازتابى يكپارچه در جهان است . لولهء آن در حدود 18 متر طول و 125 تن وزن دارد وچنگال نگهدارندهء لوله 300 تن است وسرد شدن آينهء 200 اينچى آن نه ماه طول كشيد . با اين تلسكوپ مىتوان چيزهايى را ديد كه روشنايى آنها 10000000 / 1 نوري است كه چشم انسان مىتواند ببيند . فاصلهاى را كه با هيل مىتوان ديد از حد دو ميليارد سال نوري مىگذرد . » ( فرهنگنامهء كودكان ونوجوانان ، ج 9 ، ص 305 ، 308 ، 310 ، « تلسكوپ » ؛ نيز ر ك : مجلهء نجوم ، شمارهء 9 ، ص 15 - 17 ) .