ريختگى معيار - كه قطعا مخالف در مقام تحديد بودن شارع است - يكى از شواهد ضعف اين قول است .
* * *
چند نكته
1 . بر فرض كه اين ادلّه مدّعاى ما را به طور قطع ثابت نكند ، لا أقل در اعتبار رؤيت با چشم مسلح تشكيك ايجاد مىكند ، وحد أقل شك مىكنيم آيا رؤيت با چشم مسلح معتبر است يا نه ، وبا شكّ در اعتبار به عدم اعتبار حكم مىكنيم . نيز در روايات وارد شده است كه يوم الشكّ آخر ماه مبارك را روزه بگيريد وماه را سى روزه وكامل كنيد . « 1 »
2 . در صورتي كه از ادلّه چيزى استفاده نشود ، واعتبار رؤيت با چشم مسلح مشكوك باشد ، استصحاب موضوعي بقاى ماه ، واستصحاب حكمي وجوب صوم ( در ماه رمضان ) جارى است . « 2 »
3 . عدم اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلح ، به معناى عدم استفاده از پيشرفتهاى علمي وبىتأثير بودن واستفاده نكردن از ابزار وفنّاورى جديد در رؤيت هلال نيست ، بلكه اين ابزار كارآييهاى بسيارى در اين مسأله دارند كه چون در باب سوم همين مقدمه : « اعتبار قول هيوى در رؤيت هلال » ودر جلد دوم وچهارم رؤيت هلال ، موارد كارآيى آنها را آوردهام از ذكر آنها در اينجا چشم مىپوشم .
4 . اختلاف در مسأله رؤيت هلال با چشم مسلّح ، اختصاصى به مسلك مشهور فقها يعنى لزوم اشتراك واتحاد آفاق ندارد ، بلكه بر مبناى مرحوم آية الله خوئى رحمه اللّه وعدهاى ديگر نيز مبتنى بر عدم لزوم اتحاد آفاق ، سارى وجارى است .
5 . بحث رؤيت هلال با چشم مسلح از مسائل مستحدثه است ودر فقه سابقهء چندانى ندارد . از اين رو پارهاى از استدلالها در اين باره چندان قوى وسخته نيست . مثلا برخى از طرفداران اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلح به همين دليل اكتفا مىكنند كه « رؤيت در
هامش
( 1 ) . ر ك : رؤيت هلال ، ج 2 ، ص 1036 - 1066 ، 1375 - 1377 .
( 2 ) . با قطع نظر از پارهاى اشكالات ، ر ك : رؤيت هلال ، ج 2 ص 1064 - 1066 ، 1440 - 1441 .