و امام علىبنالحسين ( ع ) به مردى از شاميان فرمود : « آيا در سوره انفال نخواندهاى كه
فرموده :
وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى )
؟
گفت : « چرا خواندهام ، آيا شما همانهائيد ؟ » .
فرمود : « آرى » . 6
اين ، تفسير واژه « ذىالقربى » در آيه « خمس » و غير آن بود . امّا « يتامى » و « مساكين » ، نيشابورى در تفسير آيه گويد : « از علىبنالحسين ( ع ) روايت شده كه به آنحضرت گفته شد : « خداوندمتعال فرموده :
( وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ ) *
فرمود : « مراد ، يتيمان و مساكينِ ماست . » « 1 » و طبرى از « مِنهال بن عمرو » « 2 » گويد : « از عبدالله بن محمد بن على و على بن الحسين دربارهء « خمس » سئوال كردم ، گفتند : « خمس از آنِ ماست » و من به على گفتم : « خداى متعال مىفرمايد :
( وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينَ وَ ابْنَ السَّبِيلِ ) *
و آنها گفتند : « يتيمانِ ما و مسكينانِ ما هستند . » « 3 » تا اينجا ، مدارك بحث خمس را از كتابهاى حديث و سيره و تفسيرِ مكتب خلفا آورديم ؛ در بخش بعد به بيان موارد مصرف خمس در مكتب اهلالبيت ( ع ) مىپردازيم .
هامش
( 1 ) . تفسير نيشابورى در حاشيه تفسير طبرى و خود تفسير طبرى ، ج 10 ص 7 . امام علىبن الحسينزين العابدين ( ع ) در سال 94 هجرى رحلتكرد . حديث او را صاحبان صحاح روايت كردهاند . مراجعه كنيد : تهذيبالتهذيب ، ج 2 ص 34 .
( 2 ) . منهالبنعمر از موالى كوفه و از طبقه پنجم راويان است كه صاحبان صحاح به جز مسلم از او روايت كردهاند . مراجعه كنيد : تهذيبالتهذيب ، ج 2 ص 278 .
( 3 ) . تفسير طبرى ، ج 10 ص 7 .