مگر آنكه در راه خدا باشد . و هرگز خواستهى سائلى را بىپاسخ نگذاشت مگر آنكه جرم و گناه باشد ، كه او دورترين مردمان از آن بود . و هيچگاه بين دو چيز مخيرّ نشد مگر آنكه كمترينش را براى خود برگزيد . » « 1 »
و گويد : « رسول خدا هرگز خادم خود و زن خود را نزد ، و هيچگاه دست خود را جز براى جهاد فى سبيل الله بر كسى فرود نياورد ، و هيچگاه آسيبى به او نرسيد كه از صاحبش انتقام بگيرد مگر آنكه واجبات خداى عزّوجلّ مورد هتك و بىحرمتى قرار مىگرفت و او براى خداى عزّوجلّ انتقام مىگرفت . و هرگز دو چيزى كه يكى كمتر از ديگرى باشد بر او عرضه نشد مگر آنكه كمترينش را برمىگرفت ، جز در گناه كه او دورترين مردم از آن بود . » « 2 »
و در صحيح بخارى از « عايشه » گويد : « گروهى از يهود نزد پيامبر آمدند و گفتند : « السّام عليك » « مرگ بر تو باد ! » عايشه گفت : بر شما باد و خدا شما را لعنت كند و غضب نمايد . پيامبر فرمود : « عايشه ! آهستهتر ! بر تو باد كه مدارا كنى و از زور و فحش پرهيز نمايى . . . » تا آخر حديث . « 3 »
بديهى است ، پيامبرى كه مىگويد : « من براى كامل كردن مكارم اخلاق مبعوث شدهام » بهناچار بايد خود او خوشخوى و عفيف و خوشزبان باشد ، و اگر تندخوى و سختدل بود از گرد او پراكنده مىشدند .
و چه شگفتآور است محتواى احاديثى كه مقام پيامبر عظيمالشأن اسلام را
هامش
( 1 ) - مسند احمد ، ج 6 ص 130 ؛ طبقات ابنسعد ، ج 1 قسمت دوم ص 91 ، چاپ اروپا ؛ مستدرك حاكم ، ج 2 ص 613 ؛ صحيح بخارى ، ج 2 ص 181 ، و ج 4 ص 115 ؛ صحيح مسلم ، ج 7 ص 80 .
( 2 ) - مسند احمد ، ج 6 ص 32 و 114 و 115 و 116 و 182 و 206 و 223 و 229 و 232 و 281 ؛ و نزديك به آن ، ترمذى ، ج 2 ص 526 .
( 3 ) - صحيح بخارى ، ج 4 ص 38 و 39 ، و ج 4 ص 61 و 67 .