و صحيح سخت مشكل گرديد . و از سوى ديگر هزارن مسلمان پاكباز و فداكار ، جان خود را با سختترين وضعى از دست دادند .
سمره بن جندب - چنان كه در گذشته ديديم - در شمار كسانى بود كه به همكارى با معاويه تن در دادند ، و فرامين او را بر چشم نهادند . نيابت حكومت بصره ثمرهء اين همكارى بود . او علاوه بر سياهكارىهاى گذشته ، در اين شهر كشتارى هول انگيز و دهشتناك به راه انداخت .
طبرى مىنويسد از ابن سيرين دانشمند مشهور سؤال كردند ، آيا سمره بن جندب كسى را هم به قتل رسانيد ؟ اين سيرين پاسخ داد : آيا كشتههاى او را مىتوان بشمار آورد ؟ ! يك بار زياد او را در بصره جانشين خود كرد ، و خود به كوفه رفت . هنگامى كه پس از شش ماه بازگشت ، سمره هشت هزار تن مسلمان بيگناه را بقتل رسانده بود ! ! مىگويند : او در يك صبحگاه چهل و هفت تن را كشت كه همگان حافظ قرآن بودند ! « 1 »
طبرى اضافه مىكند كه زياد در حالى مرد كه سمره در بصره جانشين او بود . معاويه چند ماهى او را در حكومت اين شهر برقرار داشت ، سپس عزلش كرد ! سمره بدين مناسبت گفته بود : خداى معاويه را لعنت كند ، بخداى سوگند اگر من آنچنانكه از معاويه فرمان پذيرفتم ، اطاعت خداى خويش كرده بودم ، هرگز مرا عذاب نمىفرمود ! ؟ « 2 »
ديگرى از سرى خودباختگان ، مغيره بن شعبه بود . او هفت سال و چند ماه در شهر كوفه حكومت كرد ، و هيچگاه نكوهش و ناسزا به امام پرهيزكاران على عليه السلام ، و عيبجوئى كشندگان عثمان ، و لعن بر آنها ، و دعا و استغفار براى عثمان و پاك نمودار ساختن اصحاب و هواخواهان وى را فراموش نكرد . البته مغيره به خاطر درك و فهم سياسى خود ، اعمال خويش را با مدارا و ملايمتى نسبى همراه مىكرد . گاه سخت مىگرفت ، و گاه ملايمت مىنمودى ! طبرى مىگويد : مغيره بن شعبه روزى صعصه بن صوحان عبدى ، يار پاكباز امام را مخاطب قرار داده گفت :
هامش
( 1 ) « طبرى » 6 / 132 ، در حوادث سال 50 + « ابن اثير » 3 / 189 .
( 2 ) « طبرى » 6 / 164 ، حوادث سال 52 + « ابن اثير » 3 / 212 . مطالب اين دو مأخذ را با اختصار آورديم .