عمر بن عبدالعزيز را هم خود بنىاميه سم دادند و كشتند ، دوباره نوشتن حديث ممنوع شد ، تا سال 143 هجرى . « 1 » حتى احاديثى هم ساختند كه پيامبر فرموده «
لا تكتُبوا عنّي و مَنْ كتب عنّي غيرَ القرآن فلْيَمْحُه ؛
از من روايتى ننويسيد و هر كس از من چيزى غير از قرآن را بنويسد بايد آن را از بين ببرد . » « 2 »
در تاريخ الخلفاء سيوطى ( در احوال ابوجعفر منصور ) و در تاريخ الاسلام ذهبى ( در تاريخ سال 143 هجرى ) آمده است كه اجازه نوشتن حديث ، در عصر منصور داده شد . سيره و حديث و تفسير و . . . از آن زمان نوشته شد . « 3 » پس احاديث رسول خدا در مكتب خلفا ، به مدت 130 سال ، سينه به سينه نقل شده است .
حديث پيامبر در زمان خلافت على عليه السلام و معاويه
حضرت امير عليه السلام دو كار كرد : يك خدمت قرآنى كرد كه علم « نحو » را براى حفظ قرآن وضع كرد . « 4 » كار ديگر حضرت امير عليه السلام اين بود كه صحابيانى را كه در كوفه بودند و تعداد آنها به 1800 نفر مىرسيد آزاد گذاشت ( بلكه در بعضى مواقع تشويق كرد ، مثل حديث غدير ) تا حديث پيامبر صلىاللهعليهوآله را روايت كنند . « 5 »
و اين احاديث صحيحى كه در صحيح بخارى و مسلم و جاهاى ديگر هست از زمان حضرت امير عليه السلام است . مثلًا در صحيح مسلم آمده كه پيامبر صلىاللهعليهوآله به على عليه السلام گفت : « أنت
مِنّي بِمَنْزِلَةِ هارونَ مِنْ موسى إلّا أَنَّهُ لا نَبِيَّ بَعْدي . » « 6 »
هامش
( 1 ) . معالم المدرستين ، ج 2 ، ص 57 ، طبع اول ، 1412 هجرى .
( 2 ) . صحيح مسلم ، ج 4 ، ص 97 ؛ سنن دارمى ، ج 1 ، ص 119 ؛ مسند احمد ، ج 3 ، ص 12 ، 39 و 56 .
( 3 ) . تاريخ الخلفاء ، سيوطى ، ص 261 ؛ تاريخ الاسلام ذهبى ، ج 6 ، ص 6 .
( 4 ) . طبقات النحويين ، ابىالاسود ، ص 13 ؛ فهرست ابن نديم ، المقالة الثانية ، الفن الاول من اخبار النحويين ، ص 59 - 60 و ط . الجديدة ، ص 45 ؛ و فيات الاعيان ، ج 2 ، ص 216 ؛ الهداية و النهاية ابن كثير ، ج 8 ، ص 312 ؛ الاغانى ، ج 12 ، ص 302 و ط . سياسى ، ج 11 ، ص 101 ، تاريخ ابن عساكر ترجمة ابىالاسود الدوئلى ؛ معجم الادباء ، ج 14 ، ص 49 ؛ نزهة الالباد فى طبقات الادباء ، ص 5 ، 18 - 22 و 302 ؛ انباه الرواة قفطى ، ج 1 ، ص 4 - 6 ، طبع قاهره ، سنة 1369 .
( 5 ) . تاريخ ابن كثير ، ج 5 ، ص 210 - 212 ؛ مسند احمد ، ج 1 ، ص 118 - 119 و ج 4 ، ص 370 ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 105 . نيز رجوع كنيد به معالم المدرستين طبع پنجم ، ج 1 ، ص 499 - 500 ؛ نقش ائمه در احياء دين ، ج 14 ، ص 188 - 189 .
( 6 ) . صحيح مسلم ، ج 7 ، ص 120 ، باب فضائل على بن أبى طالب . در صحيح بخارى ، ج 2 ، ص 200 ، باب مناقب على بن ابىطالب نيز همين روايت آمده است . فقط عبارت آخر آن چنين است : الا انه ليس نبى بعدى .