وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ ؛
« 1 »
و ما قرآن را بر تو اى پيامبر نازل كرديم تا تو براى مردم بيان كنى آنچه را كه براى ايشان نازل شده است .
البته آيات ديگرى هم هست كه مخاطبش تنها پيامبر صلىاللهعليهوآله است و براى ما نيست . مانند : « كهيعص » ، « الم » و « حم » .
پيامبر صلىاللهعليهوآله آنچه را از اين قرآن و از اين ذكر حكيم براى ما مردم آمده ، بيان مىفرمود .
بيان آن حضرت ، حديث پيامبر صلىاللهعليهوآله ناميده مىشود .
اين وحى دوم را ما « وحى بيانى » مىناميم كه با همان وحى اول - وحى قرآنى - نازل مىشده . مثلًا در روز غدير خم ، همزمان با نزول آيه :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ ؛
« 2 »
اى پيامبر ! آنچه را كه از جانب پروردگارت بر تو نازل شده به مردم برسان ، و اگر اين كار را نكنى ، رسالت او را به مردم نرساندهاى .
وحى بيانى آمده است : ( فى على ) . يعنى :
يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ
في عليّ ؛ « 3 »
يعنى : اى پيامبر آنچه را كه درباره على بر تو نازل شده به مردم برسان .
بنابراين ، ( فى على ) ، حديث پيامبر صلىالله عليهوآله است ، كه منشأ آن وحى بيانى بر پيامبر اكرم صلى الله عليه وآله بوده است . تعيين ركعات نماز هم ، چنين بوده است . و خود اين وحى بيانى ، منشأ حديث خاتم الانبياء است . منشأ حديث پيامبر صلىالله عليهوآله ، وحى خدا است ، چنان كه بارى تعالى مىفرمايد :
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى ؛
« 4 »
اين پيامبر از روى هواى نفس سخن نمىگويد ، بلكه هر چه مىگويد همان وحى خداوند است كه بر او نازل مىشود .
هامش
( 1 ) . سوره نحل ، آيه 44 .
( 2 ) . سوره مائده ، آيه 67 .
( 3 ) . بحارالانوار ، ج 37 ، ص 155 و 189 .
( 4 ) . سوره نجم ، آيه 4 .