و قال صلّى اللّه عليه و آله للأنصار : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم خطاب به انصار فرمود :
إنكم لتكثرون عند الفزع و تقلّون عند الطّمع . « 1 »
شما هنگام فاجعه [ كارزار ] فراوانيد و در وقت طمع اندك .
« تقلّون » در برابر « تكثرون » ، و « طمع » در برابر « فزع » آمده است .
و قال خالد بن صفوان يصف رجلا :
خالد پسر صفوان در وصف مردى گفته است :
ليس له صديق فى السّر و لا عدو فى العلانية .
او در پنهانى دوست و در ظاهر دشمن ندارد .
« عدو » در برابر « صديق » ، و « علانية » در برابر « سرّ » آمده است .
و مانند سخن او :
فتى كان فيه ما يسرّ صديقه * و لكنّ فيه ما يسوء الأعاديا « 2 »
جوانى كه در او خصلتى است كه دوستش را شادمان مىسازد ليكن در او چيزى است كه دشمنان را ناخرسند مىكند .
« يسوء » در برابر « يسرّ » ، و « الأعادى » در برابر « صديقه » آمده است .
و مانند قول او :
و باسط خير فيكم بيمينه * و قابض شرّ عنكم بشماله « 3 »
و گسترانندهء خير است در ميان شما با دست راستش ، و برگيرندهء شر است از شما با دست چپش .
« قابض » در برابر « باسط » ، « شر » در برابر « خير » ، و « شمال » در برابر « يمين » آمده است .
و مانند سخن او :
ما أحسن الدّين و الدّنيا إذا اجتمعا * و أقبح الكفر و الافلاس بالرّجل « 4 »
چه نيكوست دين و دنيا هنگامى كه جمع شود ، و چه زشت است كفر و بيچارگى در مرد .
هامش
( 1 ) - كنز العمّال ، ج 4 ، ص 89 ؛ و نثر الدّر ، ج 1 ، ص 157 ؛ و شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 105 ، باب 28
( 2 ) - اين شعر از نابغه جعدى است .
( 3 ) - اين شعر از جرير است .
( 4 ) - اين شعر از ابى دلامه است .