« أقبح » در برابر « أحسن » ، « كفر » در برابر « دين » ، و « افلاس » در برابر « دنيا » آمده است .
و مانند سخن او :
يا أمّة كان قبح الجور يسخطها * دهرا فأصبح حسن العدل يرضيها « 1 »
اى امّتى كه روزگارى زشتى ستم او را به خشم مىآورد چنان گشته كه زيبايى عدالت آن امّت را خرسند مىسازد .
« حسن » در برابر « قبح » ، « عدل » در برابر « جور » ، و « يرضيها » در برابر « يسخطها » آمده است .
و مقابله در پارسى مانند :
آن شيخ كه بشكست ز خامى خم مى * زو عيش و نشاط مى كشان شد همه طى
گر بهر خدا شكست پس واى به من * ور بهر ريا شكست پس واى به وى
7 - مراعاة النّظير :
مراعاة النّظير هى الجمع بين أمرين أو أمور متناسبة لا على جهة التّضاد و ذلك إمّا بين اثنين :
7 - مراعات النظير « 2 »
مراعات نظير گرد آوردن دو چيز يا چند چيز متناسب است نه از روى تضاد [ يعنى تناسب آنها از جهت تضاد نباشد . ] و اين تناسب گاه بين دو چيز است :
مانند سخن خداى متعال :
« وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ »
« 3 » او شنوا و بيناست .
يا بين بيشتر از دو چيز است :
مانند سخن خداى برين :
« أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ »
« 4 »
آنان كسانى هستند كه هدايت را به گمراهى فروختهاند و تجارت آنان سودى نداد .
بين « اشتراء » ، « ربح » و « تجارت » تناسب هست .
هامش
( 1 ) - اين شعر از ابو تمام است .
( 2 ) - تناسب ، توافق و ائتلاف هم ناميده مىشود .
( 3 ) - شورى ، 11
( 4 ) - بقره ، 16