گذارد نيكوست ، و كسى كه حج تمتع گزارد ، مسلّماً به كتاب خدا و سنت پيامبرش عمل كرده است . » « 1 »
* * * آنچه گذشت تمامى اخبار نهى عمر از عمره تمتع بود ؛ اخبارى كه ما به كمبود مصادر خود بدان دست يافتيم ، و با همه كاستىها باز هم تا حدودى اجتهاد و رأى شخصى خليفه و انگيزه او را در اين حكم روشن مىسازد ، و ما را به اين نتيجه مىرساند كه عمر به شدت او متعه حج نهى مىكرد و مردم را به خاطر انجام آن كيفر مىداد . « 2 » ابن كثير گويد : « صحابه رضى الله عنهم به وفور از او بيمناك بودند و جرأت مخالفتش را نداشتند . » « 3 » و ما كسى را نيافتيم كه در دوران حكومت وى با او معاوضه كرده يا زبان به مخالفتش گشوده باشد ، مگر سخن امام على به او كه : « هر كس حجّ تمتع گزارد ، مسلّماً به كتاب خدا و سنت پيامبرش عمل كرده است . » « 4 »
و پس از نهى عمر بود كه انجام حجّ تنها سنتّى عمرى شد و خلفاى قريشى و از جمله آنها عثمان بدين سنت اقتدا كردند .
عمره تمتع در زمان عثمان :
عثمان در جداسازى حج و عمره از يكديگر پيرو سنت عمر شد و هيچ جاى شگفتى نيست ، چون هر دو از مهاجران قريشى بودند و نسبت به اين حكم ديدگاه يكسانى داشتند و تنها امام على ( ع ) بود كه آشكارا با او به مخالفت برخاست و همراهان خود را فرمان داد تا آشكارا به مخالفت با او برخيزند ، حال
هامش
( 1 ) . سنن بيهقى ، ج 5 ص 21 .
( 2 ) . شرح صحيح مسلم ، ج 1 ص 170 ، به نقل از قاضى عياض .
( 3 ) . تاريخ ابن كثير ، ج 5 ص 141 .
( 4 ) . سنن بيهقى ، ج 5 ص 21 . .