فشرده بحثى كه گذشت :
براى درك ژرفاى اجتهاد خلفا دربارهى خمس و حقّ دختر رسول خدا ( ص ) - پس از ن كه در طى قرون متمادى دچار غموض و پيچيدگى شده بود - ناچار از آن شديم كه ابتدا به بحث و بررسى مصطلحات اسلامى : « زكات و صدقه و فىء و صفّى و انفال و غنيمت و خمس » بپردازيم و دريافتيم كه :
1 - « زكات » در شريعت اسلامى يعنى : « تمام حقّ خدا در اموال » .
2 - و « صدقه » نامى است براى آنچه كه بايد از نقدين [ / طلا و نقره ] و غلّات و چهارپايان - اگر به حدّ نصاب برسند - كنار گذاشت و پرداخت ، و آنچه كه بايد در روز عيد فطر پرداخته شود . و از جمله دلايل ما آن است كه : « خمس و صدقه و صفى » در نامه رسول خدا ( ص ) براى بيان انواع زكات آمده بود . بنابراين ، « صدقه » نوعى از انواع زكات است نه در عرض زكات ! و اضافه بر آن ، مىگوئيم : « چگونه مىشود كه « زكات » به معناى « صدقه » باشد ، در حالى كه زكات در آيات مكّى ، و پيش از آن كه حكم صدقه در مدينه نازل شود ، آمده است ؟ ! » « 1 » و اكنون
هامش
( 1 ) . مانند آيه 4 سوره مؤمنون : ( وَ الَّذينَ هُمْ لِلزَّكاةِ فاعِلُونَ ) : « و كسانى كه زكات مىپردازند » . و آيه 156 سوره اعراف : ( فَسَأَكْتُبُها لِلَّذينَ يتَّقُونَ وَ يؤْتُونَ الزَّكاة ) : « و آن [ رحمتم ] را براى تقوا پيشگان و زكات پردازان مقرر مىدارم » . و آيات 13 و 55 سوره مريم و 73 سوره انبياء ، در حالى كه صدقه در سال هفتم يا هشتم يا نهم هجرى واجب گرديد . .