القربى با وفات پيامبر ساقط شده است . »
قول چهارم اينكه : « خمس به منزله « فىء » است كه به فقير و غنى هر دو داده مىشود . »
آنها كه گفتهاند چهار سهم يا پنج سهم مىشود ، دربارهى اينكه سهم رسول خدا و سهم ذوى القربى پس از فوت آن حضرت چه مىشود ، اختلاف كرده و گروهى گفتهاند : « به ساير اصنافِ داراى حق بازگردانده مىشود » و گروهى گفتهاند : « بلكه بر بقيه سپاه بازگردانده مىشود » و گروهى گفتهاند : « بلكه سهم رسول خدا ( ص ) از آنِ امام است و سهم ذوى القربى به خويشاوندان امام مىرسد » و گروهى گفتهاند : « بلكه اين دو سهم به مصرف سلاح و سپاه مىرسد » . و نيز دربارهى ذوى القربى و خويشاوندى و اينكه آنها كيانند اختلاف كردهاند » . « 1 »
ابن قدامه در « مغنى » پس از آنكه روايت مىكند كه ابوبكر خمس را بر سه سهم تقسيم كرد ، گويد : « و اين نظر اصحاب رأى - ابوحنيفه و پيروان او - است كه گويند : « خمس بر سه گروه تقسيم مىشود : « يتيمان و مسكينان و ابنالسبيل [ / در راه مانده ] » و سهم رسول خدا ( ص ) و سهم خويشاوند او را نيز با فوت آن حضرت حذف كردهاند . » .
و مالك گويد : « فىء و خمس يكى هستند و در بيت المال قرار داده مىشوند . » . و سفيان ثورى و حسن بصرى گويند : « امام آن را در جائى كه خداى عزوجل فرموده قرار مىدهد . » .
و گويد : « امّا آنچه ابوحنيفه گفته ، با ظاهر آيهى خمس مخالف است ؛ چون خداى متعال نام پيامبر و خويشاوند آن حضرت را برده و براى آنها نيز ، همانند سه گروه ديگر ، حقى قرار داده است و كسى كه با آن حضرت مخالفت كند با
هامش
( 1 ) . بداية المجتهد ابنرشد ، الفصل الاول فى حكم الخمس ، ج 1 ص 407 . .