كه پيش از مأمون - ره - داشت بازگردانند . » « 1 »
دنباله اين خبر را ابنابى الحديد يادآور شده و گويد : « فدك همچنان به دست آنها بود تا زمان متوكل فرارسيد و آن را به تيول « عبدبن عمر بازيار » داد . در فدك يازده اصله نخل خرما بود كه رسول خدا ( ص ) آنها را با دست خود غرس كرده بود و نوادگان فاطمه خرماى آن را برمىگرفتند و به گاه ورود حاجيان بدانها هديه مىكردند و از اين راه صله و اموال فراوانى به آنها مىرسيد ، كه عبدبن عمر بازيار مردى به نام « بشرانبن ابىاميّه ثقفى » را به مدينه فرستاد تا آنها را قطع كرد . سپس به بصره بازگشت و فلج شد . » « 2 »
اين آخرين خبر و نظر خلفا دربارهى « خمس و فدك » بود . اما نظر و ديدگاه علماى مكتب خلفا در اين باره چنان است كه مىآيد :
ديدگاه علماى مكتب خلا درباره خمس :
در بحث پيشين نظر خلفا دربارهى « خمس » و اقدامات گوناگون آنها را ، يكى پس از ديگرى عرضه داشتيم و تناقض آشكار برخى با برخى ديگر را مشاهده كرديم . ديدگاه علماى مكتب خلفا دربارهى « خمس » نيز به همانگونه دنبالهرو اقدامات خلفاست ؛ چنان كه :
ابنرشد گويد : « علما درباره « خمس » اختلاف كرده و به چهار مذهب مشهور تقسيم شدهاند :
شافعى گويد : « خمس بنابر نصّ آيه شريفه بر پنج سهم تقسيم مىشود . »
ديگرى گويد : « خمس بر چهار سهم تقسيم مىشود . »
و سومى گويد : « امروزه بر سه سهم تقسيم مىشود ؛ چون سهم پيامبر و ذى
هامش
( 1 ) . فتوح البلدان ، داستان فدك ، ص 37 و 38 .
( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 4 ص 81 . .