پست و بلندش از آنِ شما باشد تا گياهش را بچرخانيد و آبش را بنوشيد ، بدين قرار كه « خمس » را بپردازيد ، و در « تيعه » و « صريعه » اگر جمع آمدند ، دو گوسفند است و اگر جدا شدند هر يك را يك گوسفند است ، و بر اهل مثير [ / صاحب گاوِ شخم زن ] پرداخت صدقه واجب نيست . . . » . « 1 »
ابناثير در نهاية اللغه گويد : « تبعه » نامى است براى چيزى كه زكات آن واجب مىشود ؛ و « صريعه » گله شتر و گوسفند است » و گويد : « مراد از « صريعه » در حديث ، صد و بيست و يك تا دويست گوسفند است كه اگر بدين نصاب برسند ، زكات آن ، دو گوسفند است و اگر از آنِ دو نفر بود و آنها را از هم جدا كردند ، هر يك از آنان بايد يك گوسفند بدهند . » .
ك - و در برخى از نامههاى رسول خدا ، پس الز ذكر « سهم النبى » ذكر « صفى » نيز آمده است ؛ مانند نامهاى كه به « ملوك حمير » نوشت : « اما بعد ، و خداوند شما را با هدايت خويش هدايت فرموده است ، اگر خود را اصلاح كنيد و خدا و رسولش را اطاعت نماييد و نماز را برپاى داريد و زكات را بپردازيد و « خمس خدا » و سهم پيامبر و خالصه او و صدقه واجب بر مؤمنان را ادا نماييد . . . » « 2 »
ل - و آنچه كه در نامه آن حضرت براى « بنىثعلبةبن عامر آمده كه : « هر كه از آنان اسلام آورد و نماز را برپاى دارد و زكات را بپردازد و « خمس غنايم » و
هامش
( 1 ) . الوثائق السياسيه ، ص 142 شماره 157 به نقل از جوامع سيوطى . جهينةبن زيد از قبيله قضاعه از قحطان است كه نسب آنها در جمهره ابن حزم ، ص 444 - 446 ، آمده است .
( 2 ) . فتوح البلدان ، ج 1 ص 85 . سيره ابن هشام ، ج 4 ص 258 - 259 . مستدرك حاكم ، ج 1 ص 395 . تهذيب تاريخ ابن عساكر ، ج 6 ص 273 - 274 . كنز العمال ، چاپ اول ، ج 6 ص 165 ، و الاموال ابوعبيد ، ص 13 . قبيله حميره تيرهاى بزرگ از قحطانيان بنىسبا بود كه پيش از اسلام در يمن مىزيستند و در سال نهم هجرى نمايندگان خود را خدمت رسول خدا فرستادند و نامه آن حضرت براى « حارثبن عبد كلال » و « نعمان » از ملوك حمير بود . شرح حال اين قبيله در جمهره ابنحزم ، ص 432 - 438 ، آمده است . .