بقيه را مالك مىشود . » .
و نيز ، در « فصل آنچه از دريا بيرون مىآيد » خطاب به خليفه هارون الرشيد مىگويد : « يا امير المؤمنين ! در پاسخ سئوال شما از آنچه كه از دريا بيرون مىآيد [ مىگويم : ] آنچه كه از دريا بيرون مىآيد ، زيور و عنبر ، نيز خمس دارد . » . « 1 »
* * * تا اينجا روايات فمران رسول خدا ( ص ) دربارهى پرداخت خمس از غير غنايم جنگى ، و استنباط فقها از اين روايات را ملاحظه كرديم ، اكنون به نامهها و عهدنامههاى آن حضرت كه در آنها به پرداخت خمس فرمان داده مىپردازيم :
خمس در نامهها و عهدنامهها رسول خدا ( ص )
الف - در صحيح بخارى ، صحيح مسلم ، سنن نسائى و مسند احمد ، گويند : « هنگامى كه هيئت نمايندگى « عبدالقيس » به رسول خدا ( ص ) گفتند : « مشركان قبيله مُضَر بين ما و شما فاصله انداختهاند و ما جز در ماههاى حرام به شما دسترسى نداريم ، لذا آموزهاى را به ما بياموز كه اگر بدانها عمل كنيم وارد بهشت گرديم ، و نيز ، اطرافيانمان را بدان فرابخوانيم » پيامبر فرمود : « من شما را به چهار چيز امر ، و از چهار چيز نهى مىكنم : به خدا ايمان بياوريد ، و آيا مىدانيد ايمان به خدا چيست ؟ شهادت لا إله الّا الله ، اقامه نماز ، دادن زكات و اينكه « خمس غنايم » را بپردازيد . . . » . « 2 »
پيامبر ( ص ) هنگامى كه به نمايندگان قبيله « عبدالقيس » فرمود كه بايد « خمس
هامش
( 1 ) . الخراج ، ص 83 .
( 2 ) . صحيح بخارى ، كتاب التوحيد ، ج 4 ص 205 ، و ج 1 ص 13 و 19 ، و ج 3 ص 53 . صحيح مسلم ، باب الأمر بالايمان ، ج 1 ص 35 و 36 . سنن نسائى ، ج 2 ص 333 ، و مسند احمد ، ج 3 ص 318 و ج 5 ص 136 . و عبد القيس قبيلهاى از ربيعه بودند كه در تهامه مىزيستند و بعد به بحرين رفتند ، هيئت نمايندگى آنها در سال نهم هجرى پيامبر رسيدند . .