دوم - بيعت
بيعت در لغت عرب به معناى : دست دادن براى ايجاب و قبول بيع و معامله است . قوم عرب پيش از اسلام به گونههاى مختلفى عهد و پيمان مىبستند ؛ مانند آنكه گاهى دستان خود را در ظرف بزرگى انباشته از مايههاى خوشبو فرو مىكردند و پيمان مىبستند ، يا در ظرف بزرگى انباشته از خون .
و بيعت در اسلام ، نشانه پيمان بيعت كننده با بيعت شونده است ؛ به گونهاى كه بيعتكننده بايد همه توان خود را در راه اطاعت و انجام پيمان و قرار منعقد شده به كار بندد ؛ خداوند متعال در سوره فتح / 10 به پيامبر خود مىفرمايد : «
إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ . . .
» : « آنان كه با تو بيعت مىكنند ، با خدا بيعت مىكنند و دست خدا بالاى دست آنهاست . . . » .
اولين بيعتى كه رسولخدا ( ص ) از مسلمانان گرفت ، بيعت « عقبه اولى » و بيعت بر پذيرش اسلام بود .
و بيعت دوم ، كه به بيعت كبرى مشهور است نيز ، در « عقبه » و بيعت براى جنگ و تشكيل جامعه اسلامى بود .
بيعت نخستين « بيعت نساء » ناميده شده ، چون تنها براى پذيرش اسلام بدون جنگ بود .
و بيعت سوم ، بيعتى بود كه رسولخدا ( ص ) در « حديبيه » و در زير آن درخت از مسلمانان اخذ كرد : مسلمانانى كه براى انجام « عمره » آمده بودند و قريش مانع ورود آنها به بيت اللّه گرديده و آماده جنگ با آنها شده بود ؛ و چون وضع جديد مخالف آن چيزى بود كه رسولخدا ( ص ) مسلمانان را به قصد آن فراخوانده بود ، لازم بود كه براى اقدام جديد و غير منتظرهاى كه پيش آمده ، از آنان بيعت بگيرد ؛ و لذا بيعت گرفت و اين بيعت بهره خود را داد و مكيان را به وحشت انداخت .