دوم - حذف تمام خبر از سيره صحابه با اشاره به حذف آن
از ديگر انواع كتمان كارى است كه با نامههاى مبادله شده ميان محمدبنابىبكر و معاويه انجام دادند ؛ مشروح نامه محمدبن ابىبكر به معاويه با ذكر فضائل امام على ( ع ) و اينكه او وصى پيامبر است همراه با اعتراف معاويه بدانها ، در كتاب صفين نصربن مزاحم ( متوفاى 212 ه - ) و مروجالذهب مسعودى ( متوفاى 346 ه - ) آمده است . و نيز ، مسائلى كه انتشار آنها زيبنده خلفا نيست ، ولى « طبرى » ( متوفاى 310 ه - ) با اشاره به سند هر دو نامه ، متن آنها را حذف كرده و گويد : « عامه مردم تحمل شنيدن اينها را ندارند ! » يعنى : او حقيقت را از مردم پنهان كرده است !
پس از او نيز ، « ابناثير » ( متوفاى 630 ه - ) همان كرده كه طبرى كرده و همان عذر آورده كه او آورده است . و پس از اين دو « ابنكثير » نيز در مجموعه بزرگ تاريخى خود تنها به نامه محمّدبن ابىبكر اشاره كرده و گويد : « عبارات آن تند و خشن است ! » « 1 » طبرى و ابناثير كه مىگويند : « عامه مردم تحمل شنيدن اينها را ندارند » مرادشان آن است كه : عامه مردم پس از شنيدن اين دو نامه عقيده خود به خلفا را از دست مىدهند !
و اينگونه كتمان ، يعنى : حذف تمام خبر با اشاره به حذف آن ، در نزد عالمان مكتب خلفا اندك است .
سوم - تأويل و توجيه احاديث سنّت پيامبر ( ص )
نوع ديگر كتمان در مكتب خلفا ، تأويل و توجيه روايت است ؛ بدينگونه كه « ذهبى » در شرح حال « نسائى » صاحب سنن انجام داده و گويد : « از نسائى
هامش
( 1 ) - البداية و النهايه ، ج 7 ص 314 . ما پيش از اين متن هر دو نامه را با تجزيه و تحليل خود و با اشاره به اقدام طبرى ، آورديم .