پس ، سياست خلفاى اموى قريشى در اين موضوع ، تابع سياست بنيانگذاران خلافت قريشى پس از رسولخدا ( ص ) بود ! آثار اين سياست ، پس از بنىاميه نيز ، در جامعه اسلامى باقى ماند . در بخش بعد ، نمونههائى از عملكرد دوران خلفاى عباسى را مورد بحث و بررسى قرار مىدهيم :
سياست خلفاى عباسى
نخست - رفتار طبقه عالمان
« ابنحجر » در شرح حال « حريزبن عثمان حمصى » « 1 » گويد : « او از على عيبجويى مىكرد و به او جسارت مىنمود ! » و « اسماعيلبن عياش » « 2 » گويد : « همراه حريزبن عثمان از مصر به مكه آمدم و او على را سبّ و لعن مىكرد ! » و نيز گويد : « شنيدم كه حريزبن عثمان مىگفت : « اينكه مردم از پيامبر ( ص ) روايت مىكنند كه به على فرموده : « تو براى من همانند هارون براى موسائى » حق است ، ولى شنونده خطا كرده ! » گفتم : چگونه ؟ گفت : « اينچنين بوده كه : « تو براى من همانند « قارون » براى موسائى ! »
و « أزدى » گويد : « حريزبن عثمان روايت كند كه پيامبر ( ص ) هنگامى كه خواست سوار بر مركب شود ، على بن ابىطالب آمد و تنگ استر را گشود تا پيامبر فرو افتد ! »
هامش
( 1 ) - حريزبن عثمان متوفاى 63 ه . ابنحجر در تهذيبالتهذيب ، ج 2 ص 237 - 240 ، و تقريبالتهذيب ، ج 1 ص 159 ، گويد : ثقه و مورد اعتماد است و متهم به ناصبى بودن ، حديث او را بخارى و ديگران ، به جز مسلم ، روايت كردهاند . شرح حال او در تهذيب تاريخ ابنعساكر ، ج 4 ص 116 - 118 ، آمده است .
( 2 ) - اسماعيلبن عيّاش متوفاى 81 يا 82 ه شرح حال او در تقريبالتهذيب ، ج 1 ص 73 ، آمده است . حديث او را صاحبان كتب سنن روايت كردهاند .