ابراهيم گفت : از دودمان من نيز . فرمود : پيمان به تبهكاران نمىرسد . »
و نيز فرموده :
«
وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا . . .
» « 1 »
« و آنها را پيشوايانى قرار داديم كه به فرمان ما هدايت مىكردند . . . » و درباره امامت كتاب فرموده :
«
وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً . . .
» « 2 »
« و پيش از آن ، كتاب موسى كه پيشوا و رحمت بود . . . »
از مضمون آيات فوق درمىيابيم كه شرط امام بودن در اسلام اين است كه : اگر « كتاب » است ، بايد نازل شده از سوى خدا بر پيامبران براى هدايت مردم باشد . بسان كتاب محمد ( ص ) : قرآن كريم ، و پيش از آن كتاب موسى توراة ، و ديگر كتب آسمانى ساير انبياء ( ع ) .
و اگر « انسان » است ، بايد از سوى خداى متعال تعيين شده و به هيچ روى ظالم و ستمگر نباشد . چنان كه فرمود : «
إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً
» « من تو را امام و پيشواى مردم قرار دادم » و فرمود : «
لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ
» « پيمان من به ستمكاران نمىرسد » .
و در سايه آنچه گذشت مىتوان گفت كه : امام در اصطلاح اسلامى يعنى :
الف - كتاب نازل شده خداوند بر پيامبران براى هدايت مردم .
ب - انسان معصوم تعيين شده از سوى خدا براى هدايت مردم .
6 - أمر و اولوالأمر :
براى درك و فهم معناى « امر » و « اولوالأمر » و اينكه اين دو واژه « مصطلح شرعى » هستند يا خير ، موارد كاربرد آنها را در لغت عرب ، عرف مسلمانان و
هامش
( 1 ) - انبياء / 73 .
( 2 ) - هود / 17 .