محمد بن هارون اصبهانى با من گفت : كه رشيد از همدان گذشت و عزم خراسان داشت . اهل قزوين نزد وى رفتند و او را از موقعيت خويش نسبت به بلاد خصم و فايدهء ايشان در مجاهدت با دشمنان آگاه ساختند و از او خواستند كه به ديدهء ارفاق به ايشان بنگرد و در عشرى كه بايد بابت حاصل هر قصبه ادا كنند تخفيفى قائل شود . پس در هر سال ده هزار درهم خراج مقاطعه « 1 » بر عهدهء آنان قرار گرفت .
قاسم پسر رشيد به ولايت جرجان و طبرستان و قزوين رسيد . اهل زنجان املاك خود را در حمايت او قرار دادند « 2 » تا بدينسان پناهى يابند و بتوانند تبهكاريهاى راهزنان و ستم عاملان را از سر خود دفع كنند و بيع نامهها به نام وى نوشتند و خود مزارعان او شدند . زنجان امروزه جزء املاك است « 3 » . قاقزان مشمول عشر بود زيرا كه اهل آن با حفظ مالكيت املاك خويش مسلمان شده و پس از اسلام آوردن اين اراضى را احياء كرده بودند . آنان نيز املاك خود را در پناه قاسم قرار دادند . به اين شرط كه عشرى علاوه بر عشر بيت المال به وى بدهند و قاقزان نيز جزء املاك قرار گرفت . دستبى همچنان دو بخش بود . بخشى جزء رى و بخش ديگر جزء همدان ، تا آنكه مردى از بنو تميم بنام حنظلة بن خالد مكنى به ابو مالك كه در قزوين بود در كار دستبى بكوشيد تا تمامى آن تابع قزوين شد . مردى هم ديار حنظله او را شنيد كه مىگويد : من دستبى را يكى كردم ، من ابو مالكم . آن مرد به وى گفت : تو آن را تباه كردى و تو ابوهالكى .
هامش
( 1 ) . به توضيحات ذيل صفحه 114 رجوع شود .
( 2 ) . زير نويس صفحه 417 ملاحظه شود .
( 3 ) . يعنى جزء املاك دربار خلافت است .