نهاوند بگشود و آن در آخر سال بيست و سه بود . باز اهل همدان با وى جنگيده از شهر خود دفاع كردند و بر اراضى آن چيره شدند .
سپس جرير آن بلد را به قهر تصرف كرد . واقدى گويد : جرير نهاوند را به سال بيست و چهار ، شش ماه پس از وفات عمر بن خطاب فتح كرد . كسانى روايت كردهاند كه مغيرة بن شعبه عازم همدان شد و جرير فرماندهى مقدمهء سپاه را داشت و او همدان را بگشود و آن شهر را ضميمهء متصرفات كثير بن شهاب حارثى كرد .
عباس بن هشام از پدرش و او از جد وى و عوانة بن حكم روايت كرد كه سعد بن ابى وقاص چون از سوى عثمان بن عفان بر كوفه ولايت يافت علاء بن وهب بن عبد بن وهبان از طايفهء بنو عامر بن لؤى را بر ماه « 1 » و همدان ولايت داد . اهل همدان غدر و نقض عهد كردند پس او با ايشان بجنگيد و آنان به حكم وى تن در دادند و او با ايشان مصالحه كرد بر اين قرار كه خراج زمين و جزيه سرانه دهند و صد هزار درهم به وى بپردازند تا به مسلمانان دهد و در مقابل متعرض مال و حرمت و اولاد ايشان نشود . ابن كلبى گويد :
قلعهء معروف به ماذران به سرى بن نسير بن ثور عجلى منتسب است و او بر آن دژ بايستاد تا آن را فتح كرد .
زياد بن عبد الرحمن بلخى به نقل از شيوخ اهل سىسر با من گفت كه سىسر را از آن رو بدين نام خواندند كه در زمينى پست ميان سرهاى سى تپه قرار دارد و لذا آن را سىسر ناميدهاند . سىسر را پيشتر سىسر صدخانيه مىناميدند كه به معنى سىسر و صد چشمه است . در آنجا چشمههاى بسيارى است كه به صد چشمه بالغ مىشود .
گويند : سىسر و حوالى آن هم اكنون نيز چراگاه رمههاى كردان و ديگران است . اين موضع چراگاه ستوران و اغنام مهدى
هامش
( 1 ) . نهاوند