تفاوت دو فرمان ، در اين دو حالت مختلف نيز بر پايهء مصلحت بندگان انجام مىگيرد .
( 1 ) اين نكته نيز واضح است كه اين تغيير وظيفه و روش ، مؤيد درستى افعال ستمگران و منكرين حق ؛ يعنى آن دسته از افرادى كه مؤمنين را مجبور به گفتن اين گفتار مىكنند ، نمىشود ، بلكه افعال آنان بدون ترديد از نظر عقلى قبيح و ناپسند بوده و موجب عقوبت اجباركنندگان خواهد بود .
خداوند ، انجام « حج و جهاد » را بر بندگانش واجب نموده و بجا آوردن آن دو را بر پايهء مصلحت و فايدهء آنان قرار داده و بندگانش هر گاه كه قادر به انجام آن دو بوده و مانعى بر سر راه آنان وجود نداشته باشد ، جلب و تحصيل اين مصلحت بر آنان لازم است . ولى هر گاه قادر بر آن نباشند و افرادى از انجام آن جلوگيرى كنند ، جلب مصلحت آن دو بر آنان لازم نخواهد بود ، بلكه مصلحت آنان در ترك آن اعمال خواهد بود . و نيز آن افرادى كه از انجام اين اعمال جلوگيرى كنند ، مسلما از نظر عقل و شرع ، مستحق عقوبت و عذابند .
جاى شك نيست كه مسألهء ظهور و غيبت مهدى ( عج ) از همين قبيل است . به اين گونه كه مقتضاى حسن تدبير و حفظ مصلحت بندگان ، اين است كه اگر مردم از امامان خود فرمانبردارى نموده و آنان را در انجام وظيفه و پيشبرد حق ، يارى كنند ، مسلما بايد امامان ، ظاهر شوند و در دسترس بندگان باشند ولى هر گاه مردم از فرمان آنان سرپيچى نموده و از يارى آنان در مسير اعلاى كلمهء حق و تكامل ،
الفصول العشرة في الغيبة ( ده انتقاد و پاسخ پيرامون غيبت امام مهدى عج ) ( فارسي ) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ المفيد
ص٩٢