يك از ما كه به خاطر شدّت گرما از گذاردن پيشانى خود بر زمين ناتوان بود لباس خود را پهن كرده و بر آن سجده مىنمود « 1 » . و بالأخره در عبارت بخارى ، حديث انس چنين نقل شده است : هرگاه در وقت ظهر به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم اقتدا كرده و با او نماز مىخوانديم ، جهت دفع گرما بر لباس خود سجده مىكرديم .
خوانندهء محترم مىتواند در اين زمينه به منابع زير كه همگى حديث انس را با الفاظ متقارب از وى نقل نمودهاند ، مراجعه نمايد :
السنن الكبرى ، بيهقى ، ج 2 ، ص 160 . كنز العمال ، ج 4 ، ص 213 . و در چاپ ديگر ، ج 8 ، ص 86 . صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 443 . سيرتنا ، ص 130 - 131 . صحيح بخارى ، ج 1 ، ص 143 و 107 . و ج 2 ، ص 81 . نسائى ، ج 2 ، ص 216 . ابن ماجه ، ج 1 ، ص 329 . سنن دارمى ، ج 1 ، ص 308 سنن ابى داوود ، ج 1 ، ص 177 . شرع عون المعبود ، ج 1 ، ص 249 . مسند احمد ، ج 3 ، ص 100 . منتخب كنز العمّال در حاشيه المسند ، ج 3 ، ص 217 . شرح احوذى ، ج 1 ، ص 405 . سنن ترمذى ، ج 2 ، ص 479 . مسند ابى عوانه ، ج 1 ، ص 346 .
و تيسير الوصول ، ج 1 ، ص 315 .
امّا اهتمام و توجّه خاصّ ما به اين حديث ، به دو سبب است : يكى اينكه اين حديث مورد توجّه و عنايت خاصّ بزرگان از محدّثين است . و ديگر اينكه حديث مزبور بر جواز سجده بر لباس در حال اضطرار و ضرورت و عدم جواز سجده بر آن در حال اختيار دلالت دارد ، همانگونه كه شرحدهندگان حديث و محدّثين چنين فهميدهاند ، اميد است كه در بحثهاى آينده ، بار ديگر به ذكر اين حديث پرداخته و پيرامون آن توضيح دهيم .
هامش
( 1 ) - « كنّا إذا صلّينا مع النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم فلم يستطع أحدنا أن يمكّن جبهته من الأرض من شدّة الحرّ ، طرح ثوبه ، ثمّ سجد عليه » .