ابن حجر در شرح حديث انس مىگويد : حديث به اين نكته اشاره دارد كه اصل در سجده اين است كه بايد بدون حايل و مانع بر زمين سجده كرد ؛ زيرا سجده بر غير زمين ، موقوف به عدم استطاعت شده است « 1 » .
بخارى ، نسائى ، دارمى و ابن ماجه نيز بابى به نام « جواز سجده بر لباس در موقع گرما و سرما » عنوان كردهاند ، بلكه از كلمات ديگر فقها و صحابه و تابعين بر مىآيد كه آنان نيز چنين استنباط كردهاند كه بخشى از سخنان آنها در مباحث گذشته ذكر شد .
در عبارت ابى عوانه و تيسير الوصول آمده است : روزى در شدّت گرما همراه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم بوديم ، هر يك از ما كه قادر بر گذاردن پيشانى خود بر زمين نبود ، لباس خويش را پهن كرده و بر آن سجده مىنمود « 2 » .
و نيز در عبارتى ديگر چنين آمده است : هنگامى كه با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم نماز مىخوانديم از ترس گرما بر لباس خود سجده مىكرديم « 3 » .
در عبارت مسلم آمده است : در شدّت گرما با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم نماز مىخوانديم ، هر يك از ما كه به سبب شدّت گرما عاجز از گذاردن پيشانى خود بر زمين بود ، لباس خود را پهن كرده و بر آن سجده مىنمود « 4 » .
در عبارت « سيرتنا » آمده است : با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم نماز مىخوانديم ، هر
هامش
لباس به خاطر شدّت گرما » نقل كرده است ) .
( 1 ) - الفتح ، ج 1 ، ص 414 .
( 2 ) - « كنّا مع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم فى شدّة الحرّ ، فإذا لم يستطع أحدنا أن يمكّن جبهته فى الأرض بسط ثوبه يسجد عليه » .
( 3 ) - « كنّا إذا صلّينا مع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم سجدنا على ثيابنا مخافة الحرّ » .
( 4 ) - « كنّا نصلّى مع رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلم فى شدّة الحرّ ، فإذا لم يستطع أحدنا أن يمكّن جبهته من الأرض بسط ثوبه فسجد عليه » .