متوجّه است ، چنان كه اشكال مزبور متوجّه احاديث زير نيز هست :
1 - حديثى كه مىگويد : ابن عبّاس بر روى طنفسه يا بساطى كه خانهاش را فرش كرده بود ، نماز خواند .
2 - حديثى كه در آن آمده است كه ابن مسعود روى مسح نماز خواند .
3 - حديثى كه مىگويد عمر بن خطّاب روى عبقرىّ نماز خواند .
د - اشكال چهارمى كه مطرح است اين است كه : همانا نماز خواندن و سجده كردن بر بساط ، دلالتى بر جواز سجدهء بر لباس ندارند ؛ زيرا در مباحث گذشته به اين نكته تصريح شده بود كه بساط در آن زمانها از شاخ و برگ درختان خرما ساخته مىشده و يا اينكه بساط همان حصير بوده است و از طرفى نيز دانستيم كه سجدهء بر گياهان ، خالى از اشكال است « 1 » .
نويسندهء دائرة المعارف الاسلاميه به همين نكته توجّه كرده و مىنويسد :
همانا نماز بر روى بسط ادا مىشد ، كه به عنوان نمونه مىتوان به اين منابع مراجعه نمود : جامع ترمذى ، كتاب الصلاة ، باب 131 ، آنجا كه از بساط سخن به ميان مىآورد . و نيز ابن ماجه ، كتاب اقامة الصلاة ، باب 63 و احمد بن حنبل ، ج 1 ، ص 222 و 372 . و ج 3 ، ص 160 ، 171 ، 184 و 212 . و در حديث اخير ملاحظه مىشود كه به بيان ساخت بساط از شاخ و برگ درختان خرما پرداخته است . و ترمذى مىافزايد : بزرگان از فقها نماز بر طنفسه يا بساط را رخصت مىدهند و بساط در آن زمان از شاخ و برگ درخت خرما تهيّه و بر روى آن نماز اقامه مىشد . . . و اين نوع بساط به « حصير » معروف بود « 2 » .
هامش
( 1 ) - در اين مورد به كتابهاى : صحيح مسلم ، ج 1 ، ص 45 . السنن الكبرى ، بيهقى ، ج 2 ، ص 432 . البداية و النهايه ، ج 6 ، ص 38 . سيرتنا ، ص 129 . مسند احمد ، ج 3 ، ص 212 . سنن دارمى ، ج 1 ، ص 295 . و الرصف ، ص 288 رجوع شود .
( 2 ) - خوانندهء گرامى مىتواند به عنوان شاهد بر مطلب مزبور ، به منابع ذيل مراجعه نمايد :