علت آزردگى و خستگى را به دست آورد . چنان كه در روايتى از امام صادق عليه السّلام كه فرمود : « هرگاه اسيرانى را نزد پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله مىآوردند آن حضرت آنان را به صف مىكرد و در احوال ايشان دقيق مىشد و اگر در آن ميان زنى را گريان مىديد ، از او مىپرسيد چرا مىگريد . » « 1 »
ظاهر اين حديث از كردار پيوستهء پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در اين زمينه و در سراسر جنگهاى ايشان حكايت دارد و در مجموع نشان دهندهء اين است كه اين عمل مطلوب و پسنديده و يا الزامآور و واجب است .
د ) روايات چندى در باب جايز نبودن جدائى ميان بردهها ، همچنين ميان مادر و فرزند ، و دو برادر ، دو خواهر ، برادر و خواهر ، پدر و فرزند آمده و از اين رو است كه شيخ [ طوسى ] در مبسوط بردهها را ( از لحاظ احكام ) به اسيران ملحق كرده و صاحب جواهر در كتاب خود در مورد بردگان بحث كرده است « 2 » .
ه ) در روايت عمرو بن ابى نصر ، حكم جدايى را به استغنا ( بىنيازى ) مشروط گردانيده آن جا كه مىفرمايد : « اگر دختر از پدر و مادر مستغنى ( بىنياز ) شده باشد ، جدايى او بلامانع است « 3 » » شايد اين تعليق به استغناء براى بيان اطلاق حكم به حرمت است . به اين معنى كه جدايى حرام است ، خواه مادر و فرزند راضى باشند ، خواه نه . ولى اگر دختر از والدين خود بىنياز باشد ، جدايى پس از رضايت آنها جايز است . چنان كه شيخ نيز گفته كه اگر كودك به هفت يا هشت سالگى رسيد ( و اين سنى است كه والدينش مىتوانند در مورد جدايى از او مخير گردند ) جدايى بين كودك و والدين او جايز است . برخى از علماى اهل سنت مىگويند تا كودك بالغ نشود جدايى جايز نيست و در خبر سماعه ( بند 8 ) هم آمده كه جدايى حرام است مگر آن كه خود بخواهند ( به صيغهء جمع بيش از دو نفر ) بدان معنى كه رضايت مادر و فرزند هر دو شرط است .
هامش
( 1 ) . « إن رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله كان اذا قدم عليه سبي صفّهم ثم قام ينظر اليهم فان كانت امراة تبكى قال لها : ما يبكيك . . . . »
( 2 ) . جواهر ، ج 24 ، ص 220
( 3 ) . « ان كانت قد استغنت عن ابويها فلا باس » .