نكشتن و اسير نكردن آنها ، بر آنان منت نهاد ؛ مخصوصاً با اين فرمايش « فَهُوَ آمَنْ / او در امان است » . براى اين كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله مطلقا متعرض اموال و جانهاى اهل مكه نشد . ولى ممكن است گفته شود : در مكه درگيرى و جنگى به وجود نيامد تا در آن معركه اموالى باشد تا كردار پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در رابطه با اموالى كه در اردوگاه دشمن است ، روشن شود . و سخن آن حضرت كه فرمود : « در امان است » شايد بدان منظور بوده كه « از قتل در امان است » . با اين وجود ، در برخى از احاديث پيشين گفته شده كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله اموالى را كه در مكه ، با آن جنگيده بودند ، براى مسلمانان حلال كرد .
صريح روايت ابوالبخترى چنين است : « آن چه كه در اردوگاه است از براى شما غنيمت است و آنچه در خانههاست از آنِ ورثهء آنها است . « 1 » و قريب به اين روايت ، مطلبى است كه در احكام القرآن از ابن حنفيه روايت شده است : « على عليه السّلام در روز جنگ جمل غنائمى را كه به وسيله آن جنگيده بودند - اعم از سلاح و مركب - ميان اصحاب خود تقسيم كرد . « 2 » »
در روايت ابو بصير دربارهء ماجراى نهروان چنين آمده است :
روز جنگ جمل به ما گفتى كه آنها را در حال فرار نكشيم . . . و غنيمت گرفتن مركب و سلاح را براى ما حلال ، و اسير كردن كودكان و زنان را بر ما حرام كردى و در روز جنگ صفين به ما گفتى آنها را بكشيم . . . و گرفتن سلاح و مركب و بچههاى آنها را براى ما حلال كردى . . . « 3 » .
در روايت عبداللَّه بن ميمون آمده كه آن حضرت اسير را رها كرد ولى آن چه را كه آورنده اسير ، از اسير گرفته بود جنگافزار و غيره را به آورنده داد « 4 » . و در
هامش
( 1 ) . « ما كان بالعسكر فهو لكم مغنم و ما كان فى الدور فهو ميراث » .
( 2 ) . ر . ك : احاديث 22 ، 65 ، 66 .
( 3 ) . حديث 23 .
( 4 ) . حديث 9 .