اگر گفته شود كه بعد از نزول آيات روشن شد كه فديه گرفتن نه سبب تضعيف مسلمانان و نه باعث افزايش شوكت مشركان شد ، بلكه كارى خوب و داراى سود سرشارى بوده است كه ابن قيم آن فايدهها را شرح داده است . « 1 »
مىگوئيم كه ما نمىدانيم چه اتفاقى مىافتاد اگر مسلمانان به مدلول آيه اول - كه بركشتن اسيران تأكيد دارد عمل مىكردند و يا در آن روز اسير نمىگرفتند ، هر چند كه كشتن مقتضاى حكمت بوده و سنت انبياء رحمت است . آيا اين معقول نيست كه بگوئيم كشتن مشركين و اسير نگرفتن ، مشركين را مىترسانيد و آنها را از حمله يك سال بعد و انتقام گرفتن در احد باز مىداشت ، و از تجاوزات آنها در ساير غزوات جلوگيرى مىكرد ؟ « 2 »
نگارنده گويد : پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله شخصا تصريح كرد : چنان چه مسلمانان فديه بگيرند ، به همين تعداد اسرا از مسلمين بعدا كشته خواهد شد . و اين تصريحى است بر اين كه مسلمانان اگر آنها را مىكشتند ، جنگ احد و جنگهاى بعد از آن واقع نمىشد . « 3 »
برخى از محققان در اين زمينه سخنهايى دارند كه اگر چه موجب اطاله كلام است ، پارهاى از آنها را در زير نقل مىكنيم :
1 . قتل اسرا بهترين راه است ، و دليل اين امر آن است كه در ميان اسراء هم تعدادى از بزرگان قريش جا داشتند همانها كه چون سر افعى بوده و مانند افعى خطرناك و همواره با پيامبر و مسلمانان جنگيده و آنها را از خانه و كاشانه خود آواره ساخته بودند و مسلمانها از آنان انواع شكنجه و اهانت ديده بودند .
اينها همان كسانى بودند كه از كارها و مشى گذاشته متنبه نمىشدند و توبه
هامش
( 1 ) . ر . ك : المنار ، ج 10 ، ص 97 و 100 .
( 2 ) . ر . ك : المنار ، ج 10 ، ص 93 .
( 3 ) . ر . ك : الميزان ، ج 9 ، ص 141 .