بر دشمن نقل كرديم منافات ندارد زيرا شبيخون همان حمله غافلگيرانه است كه شب صورت مىگيرد و آن چه كه در مورد عمل پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله و نيروهاى اعزامى ايشان نقل شده همه بعد از طلوع فجر بوده است .
در كافى و تهذيب از عباد بن صهيب نقل شده كه گفت : شنيدم حضرت ابا عبداللَّه جعفر بن محمد سلام اللَّه عليه مىفرمايد : « پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بر هيچ دشمنى شب هنگام حمله نمىكرد « 1 » » . زيرا خود روايت ، تبييت را همانگونه كه در لغت تفسير شده حملهء شبانه معنى كرده است .
آنچه از عمل پيامبر در مورد بنى مصطلق نقل شده است چنين است : « پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بر دشمنان خود در حالى كه غافل بودند حمله كرد « 2 » » . و قيد اين كه آن حمله در شب بوده در روايت نيست . بله علامه « ره » در منتهى گويد :
« جمهور علما گويند كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله ، بر بنى المصطلق شبانه حمله غافلگيرانه كرد « 3 » . »
و در الاعتبار حازمى آمده است كه : پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله ، حمله شبانه به مشركان را مباح فرموده است . » « 4 »
امّا آنچه كه از عبارت نص به دست آوردهايم ، همان است كه قبلًا گذشت و در آن كلمه « شبانه » وجود نداشت و چه بسيار نقل شده است كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله هرگز تا صبح نمىشد ، حمله نمىكرد و همواره نيروهاى اعزامى و لشكرهاى خود را نيز بدين موضوع دستور مىداد . و اينك نمونههايى از مدارك :
1 . بيهقى در السنن الكبرى از حميد طويل ، به نقل از انس بن مالك گويد :
هامش
( 1 ) . « ما بيّت رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله عدواً » ( و در نسخه تهذيب ؛ ليلًا را هم اضافه دارد ) جامع الاحاديث ، ج 13 ، ص 142 - 143 ؛ المنتهى ، ج 2 ، ص 909 ؛ البحار ، ج 19 ، ص 178 .
( 2 ) . منابع حديث قبلا گذشت .
( 3 ) . المنتهى ، ج 2 ، ص 909 .
( 4 ) . الأعتبار حازمى ، ج 7 ، ص 211 ؛ المبسوط ، ج 2 ، ص 13 .