و فرموده خداوند كه مىفرمايد « وَ لا تَعْتَدوا / و تجاوز نكنيد » [ يك ] معنا اين است كه با جنگيدن ، به كسانى كه با شما دشمنى نمىورزند و دشمنى و جنگ از آنها بر نمىآيد تجاوز نكنيد مانند زنان و كودكان و سالخوردگان ولى معنى ديگر اين مىتواند باشد كه به كسى كه دست از شما باز داشته تعدى نكنيد . و ممكن است چنين معنا كرد كه با پيكار در غير راه خدا تجاوز نكنيد .
6 ) شرع اسلام حملهء ناگهانى و بىخبرانه به دشمن حتى شبيخون را هر چند به اكراه و يا به طور مطلق اجازه فرموده است ، گر چه طى آن زنان و كودكان كشته شوند .
شيخ طوسى « ره » در المبسوط مىفرمايد : « 1 »
امام را رواست كه بىخبرانه و ناگهانى به دشمن يورش برده و آنها را كشتار كند ، چنان كه ، پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله بر بنى المصطلق حمله كرد . روايت شده شبيخون براى امام تا زمان طلوع فجر مكروه است ، ولى توجيه اين موضوع به دو صورت است : نخست آن كه امام داراى پشتيبان بوده و نيرومند باشد چندانكه وى را حاجتى به شبيخون نباشد ولى اگر وضع برعكس باشد كراهت شبيخون از بين مىرود .
ابن عباس به نقل از صعب بن جثامه گويد : يك بار به پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله عرض كردم ، بر مشركان در حالى كه زنان و كودكان در ميانشان هستند شبيخون زنيم ؟ آيا جايز است ؟ آن حضرت فرمود « زنان و اطفال مشركان حكم خود آنها را دارند « 2 » » .
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 2 ، ص 11 .
( 2 ) . ابن حديث در كتب آتى يافت مىشود : السنن الكبرى بيهقى ، ج 9 ، ص 78 ؛ مصنف ابن ابى شيبه ، ج 12 ، ص 388 ؛ در حاشيه آن ، به نقل از سنن ابن ماجه ، ص 209 ؛ المصنف عبدالرزاق ، ج 5 ، ص 202 ؛ صحيح بخارى ، كتاب الجهاد ، باب 144 ؛ فتح البارى ، ج 6 ، ص 146 ؛ عمدة القارى ، ج 14 ، ص 260 - 261 ؛ سنن ابى داود ؛ سنن ابن ماجه در كتاب جهاد ؛ المدونةالكبرى ، ج 2 ، ص 25 ؛ الّام شافعى ، ج 4 ، ص 239 ؛ احكام القرآن جصاص ، ج 5 ، ص 274 ؛ سنن دارمى ، ج 1 ، ص 222 - 223 ؛ الموطا ، ج 1 ، ص 67 ؛ سنن الترمذى ، ج 4 ، ص 137 ؛ كنز العمال ، ج 4 ، ص 435 كتاب الجهاد ؛ المحلى ابن حزم ، ج 7 ، ص 296 ؛ السرائر ، ص 168 ؛ نيل الاوطار ، ج 8 ، ص 70 - 71 سنن سعيد بن منصور ، ج 2 ، ص 240 ؛ اموال ابى عبيد ، ص 52 .