مَعَهُ رَبيُّون كَثيرْ / و چه بسيار پيامبرانى كه مردان الهى فراوانى به همراه آنها جنگ كردند « 1 » » . در اين ستيزهها ، آن كه مىرزميد ، پيامبر بود و همرزمانش مردمانى الهى ، يعنى دانشمندان و شايستگانى ايماندار بودند . « 2 »
انگيزههاى جنگ و نتايج آن
بنابراين جنگها يا
الف ) مادى محضاند كه خود چند نوع مىباشند :
1 . از هوى و هوسهاى مختلف مثل استكبار و رياستطلبى سرچشمه مىگيرند .
2 . به منظور تسكين غرائز و خواهشهاى نفسانى اتفاق مىافتند .
3 . براى تأمين خواستههاى مادى يا پيروزى بر دشمن و به كار گرفتن او رخ مىدهد .
چنين به نظر مىرسد كه هر انسانى جنگ خود را با حق دفاع از حقوق فردى كه در راه كسب منافع خويش دارد ، توجيه مىكند و از اين رهگذر ، حقى براى خويش در نظر مىگيرد امّا وقتى مىبيند آن حق پايمال مىشود ، و به دفاع از آن بر مىخيزد . بنابراين هر كارزارى در حقيقت نوعى دفاع مىباشد .
4 . دفاع از حقى خيالى است كه فرمانروايان ستمگر و دولتهاى جهانگشا و متجاوز در سر دارند و همواره براى خود اولويتى همچون حق حاكميت يا شايستگى امارت و فرمانروائى بر ديگران قائل مىشوند . يا درگيرىهايى كه به دليل سختى معاش يا كمبود زمين و ساير انگيزهها اتفاق افتاده و آنها را دستاويزى براى يورش بر عليه مردم و خونريزى و فساد و تباهى در زمين و نابودى كشت و نسل بهانه قرار مىدهند . « 3 »
هامش
( 1 ) . آل عمران / 146 .
( 2 ) . الدرالمنثور ، ج 2 ، ص 82 ؛ تفسير طبرى ، ج 4 ، ص 77 ؛ الميزان فى تفسير القرآن ، ج 2 ، ص 69 .
( 3 ) . ر . ك : الميزان فى تفسير القرآن ، ج 2 ، ص 71 .