الحلم كثرة الاحتمال و الكظم . 4 / 628 كمال علم و دانش به بردبارى است ، و كمال بردبارى به بسيارى تحمّل و فرو بردن خشم است . « 1 »
2157 / 54 -
كفى بالحلم وقارا . 4 / 573 بردبارى براى وقار و سنگينى انسان بس است .
2158 / 55 -
من تحلّى بالحلم سكن طيشه . 5 / 209 كسى كه خود را به حلم و بردبارى بيارايد سبكسرى و خشم او فرو نشيند .
2159 / 56 -
من تحلّم حلم . 5 / 137 كسى كه خود را به بردبارى وادار كند ، و يا جوياى آن باشد ، بردبار شود .
2160 / 57 -
من حلم أكرم . 5 / 142 كسى كه بردبارى كند گرامى شود .
2161 / 58 -
من لم يتحلّم لم يحلم . 5 / 244 كسى كه خود را به بردبارى واندارد بردبار نگردد .
2162 / 59 -
لن يثمر العلم حتّى يقارنه الحلم . 5 / 63 درخت علم و دانش به بار ننشيند ، تا آنگاه كه حلم با او مقرون گردد .
2163 / 60 -
لن يزال العقل حتّى يوازره الحلم . 5 / 71 عقل آراسته نگردد تا آنگاه كه حلم كمك كار و وزيرش گردد .
2164 / 61 -
ليس الحليم من عجز فهجم و إذا قدر انتقم ، إنّما الحليم من إذا قدر عفا ، و كان الحلم غالبا على كلّ أمره .
5 / 91 بردبار كسى نيست كه به خاطر عجز و ناتوانى خاموش شده و سر به زير گردد ، و هر گاه قدرت و توان يافت انتقام بگيرد ، بلكه حليم واقعى كسى است كه هر گاه توانا باشد در گذرد ، و بردبارى بر همه كارهاى او غالب و چيره باشد .
هامش
( 1 ) - مرحوم محدث ارموى در پاورقى گويد : مطابق اين مضمون است قول سعدى :در خاك بيلقان برسيدم به عابدى * گفتم مرا به تربيت از جهل پاك كن
گفتا برو چو خاك تحمل كن اى فقيه * يا هر چه خواندهاى همه در زير خاك كن« بيلقان » شهرى است در خاك قراچه داغ ميان شروان و آذربايجان كه سابقا جزو ايران بوده است .