و مقصود از « فاجران » و « معصيتكاران » كسانىاند كه در بدكارى و گناه خود كامل شدهاند و اينها همان كافراناند به دليل سخن خداوند متعال كه : « آنان كافران فاجراند » . « 1 » [ و اين سخن ما ] براى جمع كردن ميان اين آيه و آياتى است كه بر اختصاص عقاب به كافران دلالت دارند مانند اين آيه كه : « همانا رسوايى و خوارى در امروز بر كافران است » . « 2 » و مانند ديگر آيات قرآن . سپس بدانكه مرتكب گناه كبيره تنها در صورتى عقاب مىشود كه دو چيز براى او حاصل نشده باشد : اول : آمرزش خدا ، زيرا آمرزش مورد اميد و انتظار است خصوصا در حالى كه خداوند در اين سخنان خود بدان وعده داده است : « و از بدىها مىگذرد . . . و از بسيارى در مىگذرد » . « 3 »
« خداوند شرك به خود را نمىآمرزد و كمتر از آن را براى هر كس كه بخواهد مىآمرزد » . « 4 »
« همانا پروردگار تو نسبت به مردم - با وجود ظلمشان - صاحب مغفرت است » . « 5 »
و خلف وعده از كسى كه بخشنده مطلق است نيكو نيست . و به جهت آنكه خدا خود را به غفور و رحيم ستايش مىكند و اين ستايش مربوط به گناهان صغيره و گناهان كبيره - پس از توبه - نيست به دليل اجماع بر اينكه عقاب در اين دو بعد از توبه ساقط است و لذا در اين صورت فايدهاى در بخشش وجود ندارد . پس متعين است كه مقصود گناهان كبيره [ آن هم ] قبل از توبه باشد و اين همان مطلوب ماست .
هامش
( 1 ) . عبس ، 42 .
( 2 ) . نمل ، 27 .
( 3 ) . شورى ، 25 - 30 .
( 4 ) . نساء ، 116 .
( 5 ) . رعد ، 6 .