10 - حلبى گويد : احاديثى وارد شده كه اذان در مكه و پيش از هجرت تشريع شد . از جمله حديثى است كه طبرانى از ابن عمر نقل كرده . . . و حديث 8 را نقل كرده است . « 1 »
اين تاريخ و تشريع اذان است كه شيعه آن را از سرچشمهاى زلال ، از مردمى گرفته است كه محرم سنت نبوىاند و هر كدام ، صادقى از صادق ديگر نقل كردهاند تا به پيامبر صلى الله عليه و آله برسد . اين اعتقاد شيعه است . اما ديگران مىپندارند كه عبداللَّه بن زيد در خواب ديده كه كسى به او اذان آموخت و خوابش را بر پيامبر صلى الله عليه و آله عرضه كرد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله هم پذيرفت . در اين زمينه رواياتى در سنن نقل كردهاند كه از دو جهت شايستهء استدلال نيستند :
يكى از نظر عبارت و اسناد ، ديگر از اين جهت كه با هم در تعارضاند . هر كه خواهان اطلاعات بيشتر است به كتاب « الإنصاف » ما رجوع كند . « 2 »
دوم : بخشهاى اذان و اقامه
بخشهاى اذان طبق پنج مذهب از اين قرار است :
« اللَّهُ اكْبَر » چهار مرتبه ، نزد شيعه و ساير مذاهب .
« اشْهَدُ انْ لا الهَ الَّا اللَّه » دو مرتبه ، نزد شيعه و مذاهب ديگر .
« اشْهَدُ انَّ مُحمَّداً رَسوُلُ اللَّه » دو مرتبه ، نزد شيعه و مذاهب ديگر .
« حَىَّ عَلىَ الصَّلاةِ » دو مرتبه ، نزد شيعه و مذاهب ديگر .
« حَىَّ عَلىَ الفَلاحِ » دو مرتبه ، نزد شيعه و مذاهب ديگر .
« حَىَّ عَلى خَيْرِالْعَمَلِ » دو مرتبه ، فقط نزد شيعه .
« اللَّهُ اكْبَر » دو مرتبه ، نزد شيعه و مذاهب ديگر .
« لا الهَ الَّا اللَّه » دو مرتبه ، نزد شيعه و يك مرتبه نزد مذاهب چهارگانه .
هامش
( 1 ) . سيرهء حلبى : ج 2 ، ص 296 ، باب آغاز اذان .
( 2 ) . الإنصاف فى مسائل دام فيها الخلاف : ج 1 ، ص 125 - 150