نوشت . سال 548 ( و به قولى 549 ) درگذشت ، كه اولى صحيحتر است . » « 1 » يافعى گويد : « امامى برجسته ، فقيه و متكلّم بود . » « 2 » اسنوى گويد : « ابنخلّكان گفت : امامى برجسته ، فقيهى متكلّم و واعظ بود . نزد خوافى شاگرد امام الحرمين ، و ابونصر قشيرى و ديگر اساتيد ، فقه خواند و در آن سرآمد شد ، كلام را نزد ابوالقاسم انصارى خواند ، و در دوران خودش در آن يگانه شد ، كتابهاى مشهور بسيارى نوشت . . . » « 3 » ابوالفداء گفت : « او در كلام و فقه پيشوا بود . . . و تأليفات متعددى دارد . . . » « 4 » ازنيقى گفت : « يكى از كسانى كه فرقههاى مذهبها را در جهان ثبت كرد ، محمّد شهرستانى در كتاب الملل و النحل است . . . او امامى برجسته و فقيهى متكلّم بود . . . » « 5 » حاجى خليفه پس از ياد كردن الملل و النحل نوشتهء ابنحزم گويد : « تاج السبكى در كتاب طبقات گويد : كتابش از مشهورترين كتابهاست . پژوهشگران از نظر در آن نهى مىكردند ، به جهت عيبجويى از اهل سنّت ، و در آن نسبت به ابوالحسن اشعرى تعصّب بسيارى به خرج داد تاجايى كه نسبت بدعت به او داده است . امّا ابوالفتح امام محمّدبن عبدالكريم شهرستانى متوفّى سال 548 دربارهاش گويد : به نظر من بهترين كتابى است كه در اين زمينه تأليف شده است ، و نوشتهى ابنحزم سادهتر از آن است ، امّا پراكندهگويى دارد و ترتيبى در آن نيست . » « 6 » فوائدى از سخن شهرستانى
مطالب نقلشده از كتابهاى مذكور ، در مورد امامت حضرت هارون و جانشينى ايشان از حضرت موسى عليهما السلام صراحت دارد ، و اينكه حضرت موسى عليه السلام علم تورات و الواح و رمزهاى آن را بر حضرت هارون عليه السلام آشكار كرد . پس حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام
هامش
( 1 ) . وفيات الاعيان 4 : 273 .
( 2 ) . مرآة الجنان 3 : 289 .
( 3 ) . طبقات الشافعيه 2 : 106 .
( 4 ) . المختصر فى احوال البشر 3 : 27 .
( 5 ) . مدينة العلوم - بخش كتب الفرق .
( 6 ) . كشفالظنون : 57 ، 291 .