و حمزه سيّدالشّهدا عمويم
و جعفر كه صبح و شام
با فرشتگان در پرواز است ، برادرمن است
و دخت محمّد آرامش خانه و همسرم
گوشت او به خون و گوشتم وابسته است
و دو نواده احمد پسران من از اوست
پس چه كسى از شماها سهمى چون سهم من دارد ؟
و ولايت مرا بر شما واجب كرد
رسول خدا ، روز غديرخم
و با رسول خدا صلى الله عليه و آله در بدر ، احد ، خندق ، بيعت رضوان ، خيبر ، فتح مكّه و حُنين ، طائف و ديگر برنامههاى جمعى حضور داشت . جز تبوك كه در آن ، پيامبر صلى الله عليه و آله او را جانشين خود بر مدينه كرد . و در تمام اين حضورهاى جمعى ، آثار مشهورى بجا گذاشته است » . « 1 » يازده . قسطلانى گفت : « آنان در اين حديث حجّت و برهانى ندارند ، چون پيامبر اين جمله را در جنگ تبوك و جانشين گماردن او بر مدينه ، فرموده است » . « 2 » دوازده . ابنروزبهان گويد : « هارون پس از موسى خليفه نبود ، چون پيش از موسى عليه السلام درگذشت ، بلكه مراد ( از حديث منزلت ) جانشين كردن او بر مدينه است هنگام رفتن به تبوك » . « 3 » سيزده . ديار بكرى گويد : « در كتاب المنتفى آمده كه پيامبر ، سباعبنعرفطه غفارى را به جاى خود در مدينه گمارد . البتّه بعضى ، محمّدبنمسلمه را نيز گفتهاند .
دمياطى ، قول به استخلاف محمّدبنمسلمه را استوارترين نظر مىداند .
حافظ زينالدين عراقى در شرح التقريب گويد : على در هيچ يك از برنامههاى گروهى جا نماند ، جز در تبوك ، كه پيامبر صلى الله عليه و آله او را جانشين خود بر مدينه و بر
هامش
( 1 ) . فصل الخطاب ، 291 ، فى ذكر على عليه السلام .
( 2 ) . ارشاد السارى 6 : 451 .
( 3 ) . ابطال نهج الباطل . نگاه كنيد به دلائل الصدق 2 : 389 .