اسحاق هروى ، بدخشانى ، ولىاللَّه دهلوى ، رشيد دهلوى و ديگران به صورت مشخص آن را آوردهاند .
شش . قاضى عياض آنگونه كه در كتاب « المرقاة » آمده است - گويد : « و در آن دلالتى بر جانشين قرار دادن او پس از مرگش نيست ، چون پيامبر صلى الله عليه و آله اين جمله را وقتى گفت كه در جنگ تبوك او را جانشين خود كرد » . « 1 » هفت . ابنعبدالبرّ گويد : « سرّاج در تاريخش آورده است : از زمانى كه پيامبر به مدينه آمد ، هيچكارى نبود كه او - يعنى على از جايى كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در آنها حاضر بود ، باز ماند ، مگر تبوك . پيامبر خدا صلى الله عليه و آله در جنگ تبوك او را بر مدينه و بر خانوادهاش بجا گذارد و به او فرمود : تو نسبت به من در جايگاه هارون نسبت به موسى هستى ، جز اين كه پيامبرى پس از من نيست » . « 2 » هشت . نووى گويد : « اين امر ، دلالتى بر استخلاف على پس از پيامبر ندارد ، زيرا پيامبر اين سخن را زمانى به على رضىاللَّهعنه فرمود كه او را در جنگ تبوك به جاى خود گمارد » . « 3 » نُه . مزّى گويد : « در جنگ تبوك ، رسول صلى الله عليه و آله او را بر مدينه و بر خانوادهاش جانشين خود كرد » . « 4 » ده . محمّد پارسا گفته است : « امام تاجالدين خدا بادىَ بخارى در اربعين خود ، در حديث چهارم دربارهى على رضىاللَّهعنه گويد : صحيح آن است كه پيش از بلوغ اسلام آورد ، و اين بيت از او روايت شده است :
از همگى شما در اسلام پيش قدم بودم ،
در حالى كه كودكى بودم به بلوغ نارسيده
اين ضمن ابياتى است كه گويد :
محمّد پيامبر ، برادرمن است و پدر همسرم
هامش
( 1 ) . المرقاة فى شرح المشكاة 5 : 564 .
( 2 ) . الاستيعاب 3 : 1097 .
( 3 ) . المنهاج فى شرح صحيح مسلم 15 : 174 .
( 4 ) . همان .