با زنان و كودكان بجا مىگذارى ؟
گفته شده كه : بعضى از منافقان از او بدگويى كرده و گفتهاند : او را بجا گذاشت فقط به اين دليل كه دوستش نمىداشت . لذا پيامبر صلى الله عليه و آله برايش توضيح داد كه تنها به جهت امين بودن تو نزد من ، تو را بجا مىگذارم و اين جانشينى نه كمبود و نه كاهش مقام است . چرا كه موسى هارون را بر قومش جانشين كرد . اگر نقصان بود ، چگونه موسى آن را نسبت به هارون انجام داد ؟ پيامبر با اين كار قلب على را شاد كرد ، و بيان كرد كه اصل جانشينى اقتضاى گرامىداشتن جانشين و امانتدارى او دارد نه اقتضاى اهانت و كوچككردن ، به اين جهت كه جانشين از پيامبر صلى الله عليه و آله غايب مىشود ، در حالى كه تمامى صحابه با او خارج شدهاند . و پادشاهان و ديگران هنگام خروج براى جنگها كسى را همراه خود مىبرند كه بتوانند از او بهره بسيار برده و يارى بگيرند و نيازمند مشاوره و بهرهمندى از رأى و زبان و دست و شمشيرش باشند . و چون در مدينه نياز به سياست گستردهاى نبود ، لذا به تمامى اين موارد هم نيازى نبود ، در اين ميان برخى پنداشتند كه اين كاستى و نقصان و كمشدن منزلت اوست ، كه او را در هنگامههاى مهم كه نيازمند تلاش و كوشش فراوان است با خود نبُرد ، امّا سخن پيامبر صلى الله عليه و آله اين حقيقت را روشن ساخت كه اصل جانشينى نقص و كاستى نيست ، چون اگر نقص يا كاستى بود ، موسى نسبت به هارون انجام نمىداد .
نكته اين است كه در اين مورد ، جانشينى مانند جانشينى هارون نبود ، چون لشكريان با هارون بودند ، و موسى به تنهايى رفت ، امّا در جانشينى پيامبر صلى الله عليه و آله همهى لشكر همراه او بودند و جز زنان و كودكان و افرد معذور و نافرمان ، كسى در مدينه بجا نگذارد .
اگر كسى بگويد : اين در جايگاه اين ، و اين مانند اين ، مانند تشبيه چيزى به چيزى است ، و تشبيه آن به اين ، بر حسب چيزى است كه سياق بر آن دلالت دارد ، و اقتضاى يكسانى در همه چيز را ندارد .
بنگريد به حديثى كه در دو صحيح آمده از كلام پيامبر صلى الله عليه و آله در حديث اسيران ، هنگامى كه با ابوبكر مشورت كرد ، او بر فديهدادن نظر داد و با عمر كه مشورت كرد او به
خلاصهء عبقات الانوار (حديث منزلت) (فارسى) — صفحة 195
مساهمون: السيد مير حامد حسين الهندي
ص١٩٥