فساد بزرگ در پى جانشينىها بهتان و افتراى بسيار بزرگى است ، و خود تكذيب بيان صريح الاهى در برائت حضرت هارون است از رويدادهاى دوران جانشينى او كه در زمان غيبت حضرت موسى عليه السلام رخ داده است ، خداوند متعال مىفرمايد :
« و لقد قال لهم هارون من قبل ، يا قومِ انّما فتنتم به و إنّ ربّكم الرّحمان ، فاتّبعونى و أطيعوا أمرى » « 1 »
مىبينيم كه خداوند ، حضرت هارون عليه السلام را تبرئه مىفرمايد ، در حالى كه به نظر اعور ، علّت پرستش گوساله توسّط بنىاسرائيل ، هارون است .
مفسّران اهل سنّت نيز حقيقت امر را در تفسير خود شرح كردهاند :
نيشابورى گويد : « سپس خداوند سبحان خبر داد كه هارون پيش از سخنان سامرى ، در خيرخواهى و مهربانى دربارهى خود و آن قوم ، كوتاهى و سستى ننمود .
مهربانىاش در مورد خويش اين است : او خود را در گروه عامل به امر به معروف و نهى از منكر درآورد و فرمان برادرىاش را امتثال كرد كه به آنان گفت : « يا قوم انّما فتنتم به » .
جاراللَّه گفت : گويى كه تا از گودال بيرون آورده شد ، چشمشان به آن افتاد ، لذا فريفتهى آن شدند و نيكويش دانستند . لذا پيش از آن كه سامرى سخن گويد ، هارون پيشدستى كرد و فرياد برآورد و نخست آنان را از باطل بازداشت كه اين از جمله آزمايشهاست ، سپس به سوى حق فرا خواند و گفت : « و إنّ ربّكم الرّحمان » . از نتايج بكارگيرى اين نام در اين مقام آن است ، كه اگر آنان از قصد خود توبه كنند ، خداوند آنان را مورد رحمت قرار داده و توبهشان را مىپذيرد . سپس بيان كرد كه راه شناسايى چگونگى پرستش خداوند ، چيزى جز پيروى و اطاعت از پيامبر نيست و گفت : « پس مرا پيروى كنيد و فرمانم را اطاعت كنيد » . و اين ترتيب در نهايت زيبايى است » . « 2 » رازى گويد : « آن جمله را هارون براى دلسوزى بر خود و بر خلق گفته است .
دلسوزىاش بر خويشتن از آن جهت بود كه از سوى خداوند مأمور به امر به معروف و نهى از منكر بود ، و از سوى برادرش موسى عليه السلام هم مأمور به « اخلفني في قومي و أصلح و
هامش
( 1 ) . طه ( 20 ) : 90 .
( 2 ) . تفسير غرائب القرآن : 4 / 566 .