جواب :
ديتي كه بر عاقله لازم مىآيد در عرض مدت سه سال از وقت مردن مقتول گرفته مىشود ، در هر سالى ثلثي ، پس اگر در مجموع سه سال مذكور از أداء مجموع يا بعضي از آن عاجز آيد به نحوى كه شرعا مطالبه از أو نتوان نمود در اين صورت بر امام عليه السّلام است كه از مال خود يا بيت المال دهد ، وبر جانى چيزى لازم نمىآيد على الأظهر الأشهر « 1 » .
سؤال ثلح [ 538 ] :
زيد املاك خود را نزد عمرو به مدت چهار سال بيع نموده وعمرو هنوز تمام وجه قباله را نداده ؛ املاك آباد را متصرّف شده وخراب كرده ، بايع را چه مىرسد ؟
جواب :
هرگاه در مدّت مذكوره تمام آنچه را گرفته ردّ كند به مشترى يا كسى كه از جانب أو باشد مىتواند كه بيع را فسخ نمايد وآنچه را داده واپس بگيرد ، واگر عيبى به هم رسانيده ، يا چيزى بدون تقصير مشترى تلف شده باشد أرش عيب وعوض تالف را مىتوان گرفت .
سؤال ثلط [ 539 ] :
زيد عمرو را واسطه ساخته كه فلان مبلغ - از بكر - از براي أو بگيرد ، بكر در جواب گفت : زيد را قبول ندارم ، هرگاه عمرو ضامن شود من مىدهم ، پس عمرو ضامن شده ومبلغ مذكور را از بكر گرفته وبه زيد داده ، بعد از آن زيد فقير شده فرار نموده ، عمرو كه مطّلع شد خواست كه از عقب أو برود ، در اين حال « 2 » خالد ضامن أو شده كه تا يك ماه ديگر وجه مذكور را من مىدهم ، لهذا عمرو موقوف نموده ، پس خبر رسيد كه زيد فوت شده ، غرامت با كيست ؟
جواب :
بر تقدير صحّت ضمان عمرو ؛ ضمان خالد باطل است ، لكن موافق سؤال بطلان ضمان عمرو است ، پس ضمان خالد صحيح است وبايد از
هامش
( 1 ) شرائع الاسلام : 4 / 290 ، شرح لمعه : 10 / 316 .
( 2 ) ه : اثنا .