حديث .
واز جمله مؤيّدات آنكه : دو مثال ديگر در نحو به همين نحو به اسم شريف آن حضرت شهرت يافته ، يكى قضيّهء [ أعوذ باللّه من معضلة ] ولا أبو الحسن لها « 1 » . يعنى : [ پناه مىبرم به خدا از ] مسألهاى مشكل وأبو الحسن نباشد كه آن را حلّ نمايد ، ومراد از أبو الحسن در اينجا حضرت أمير عليه السّلام است بالإجماع .
وديگر ؛ « لولا علي لهلك عمر » « 2 » ، يعنى : اگر على نمىبود عمر هلاك مىشد ، ومراد به على وعمر در اينجا ، آن حضرت است با عمر بن خطّاب ، به اتّفاق كلّ علماء . وموافق مثال مشهور : ( لكل ثان ثالث ) مثال ضرب زيد عمروا ( ثالث ثلاثة ) باشد .
پس اگر گوئى : چرا زيد را - كه اسم خفىّ آن حضرت است - ترجيح دادند بر نام جلى آن حضرت ؟
مىگوئيم : شايد به جهت اين باشد كه : أمثال غالبا در زبان أطفال وجهّال مذكور ومتكرّر مىگردد ودر هر مرتبه تسليم وترضّى وتكريم بر آن حضرت متعسّر مىباشد لهذا اسم خفىّ را بر جلىّ ترجيح دادند كه به ذهن غالب مردم نرسد وموجب ترك تعظيم وسوء أدب نگردد .
واگر گوئى : پس چرا در آن دو مثال ديگر چنين نكردند بلكه اسم جلىّ آن حضرت را يا كنيهء مشهورهء أو را مذكور ساختند ؟
هامش
( 1 ) مغنى اللبيب : 1 / 126 ، كافى : 7 / 249 حديث 4 ، تهذيب الأحكام : 10 / 94 حديث 361 ، الغدير :
3 / 98 ( با اندكى اختلاف ) ، وسائل الشيعة : 28 / 232 حديث 34633 .
( 2 ) جامع المقدمات : 1 / 166 ، ذخائر العقبى : 82 ، مناقب خوارزمي : 81 ، ينابيع المودة : 1 / 85 ، شرح نهج البلاغة ابن أبي الحديد : 1 / 18 ، الاستيعاب : 3 / 39 ، تذكرة الخواص : 147 ، كفاية الطالب : 219 و 334 ( با اندكى اختلاف ) ، نظم درر السمطين : 130 و 132 ، فرائد السمطين : 1 / 337 براي اطلاع بيشتر مراجعه شود به إحقاق الحق : 8 / 182 - 192 ، 17 / 442 - 444 ، الغدير : 3 / 97 .