رشوه دادن ظنّ غالب باشد كه موجب اذيّت ومخالفت تقيّه خواهد شد ، اظهار رشوه نيز حرام مىگردد ، وهمچنين است حكم نماز ووضوء وغسل وتيمّم وروزه در حال ظنّ ضرر .
سؤال شيب [ 312 ] :
شخصي مستطيع حجّ است لكن شخصي معروف است كه همه كس أو را مىشناسند ودر عرض راه خوف دارد ، يا پادشاه يا حاكم مانع رفتن أو مىشود ، يا آزارى دارد كه سفر نمىتواند كرد ، آيا مىتواند كه در زندگى نائب بفرستد ؟ وبعد از فرستادن نائب حج از گردن أو ساقط مىشود يا نه ؟ ورخصت پدر ومادر وشوهر شرط است يا نه ؟ وبر تقديرى كه شرط باشد هرگاه رخصت ندهند بر ايشان حرجى هست يا نه ؟
جواب :
هرگاه قبل از حصول مانع ؛ مستطيع بوده وكوتاهى نموده تا مانع « 1 » به هم رسيده ، در اين صورت واجب است كه نائب بفرستد به اجماع كلّ علماء « 2 » ، وبعد از حج كردن نائب از گردنش ساقط مىشود ، واگر بعد از حصول مانع مستطيع به مال شده واميد رفع مانع در آن سال ندارد ؛ در وجوب استنابت خلاف است « 3 » واظهر واشهر وجوب است ، ودر اين صورت بعد از حج نائب نيز حج از گردنش ساقط است تا مانع باقي است ، واگر در آن حال بميرد مشغول الذمة به حج نيست ، واگر بعد از رفع مانع وحج نائب استطاعتش نيز باقي باشد ، أحوط آن است كه خودش نيز به حج برود ، ورخصت هيچيك از پدر ومادر وشوهر شرط نيست ومنع ايشان حرام است ، واللّه العالم .
سؤال شيج [ 313 ] :
زنى آن قدر مال دارد كه يك نفر [ را ] از مال « 4 » خود به
هامش
( 1 ) ه : مانع از براي أو .
( 2 ) حدائق الناضرة : 14 / 131 و 132 ، ذخيرة المعاد : 562 .
( 3 ) ذخيرة المعاد : 562 ، حدائق الناضرة : 14 / 127 .
( 4 ) در نسخهء ه به جاى « از مال » ( همراه ) آمده است .