سؤال شيط [ 319 ] :
شخصي به ديگرى از راه شوخى وظرافت دروغى مىگويد به نحوى كه اوّلا نفهميد كه دروغ است ، بعد از آن مىداند كه دروغ است - لكن بعد از اتمام شوخى - اين چنين دروغى چه صورت دارد ؟
جواب :
خوب نيست دروغ گفتن مطلقا هرچند كه به عنوان شوخى باشد ، مگر در چند موضع كه استثناء شده شرعا مثل : حفظ خون ، يا مال خود ، يا ديگرى كه محفوظ الدم والمال باشد شرعا ، ودر جنگ ، ودر وعدهء با زوجه « 1 » .
سؤال شك [ 320 ] :
هرگاه كسى نفقه وكسوهء شرعيّه به زنش ندهد آيا تسلط دارد كه جبرا از أو طلاق بگيرد يا نه ؟
جواب :
هرگاه كسى نفقه وكسوهء واجبه به زنش ندهد هرچند كه از جهت كمال فقر واحتياج باشد كه أو را ممكن نباشد « 2 » ، يا گرفتن نفقه از أو دشوار باشد جبرا از أو طلاق مىتواند گرفت ، پس اگر طلاق ندهد ، يا گرفتن طلاق از أو ممكن نباشد وآن شخص مفقود نباشد ؛ در نظر قاصر حقير آن زن مىتواند كه نكاح خود را فسخ نمايد « 3 » به اينكه بگويد كه : نكاحي كه شوهرم مرا كرده است آن را بر هم زدم وباطل كردم . واگر به لفظ « فسخت نكاحي » - با فهم معنى آن - بگويد أحوط وبهتر است « 4 » ، واگر در آن حدود مجتهدي جامع الشرائط باشد كه آن را نيز طلاق دهد نهايت احتياط خواهد بود ، وبعد از انقضاى عدّه در صورت فسخ يا طلاق ؛ شوهر مىتواند نمود على الأظهر ، وحقير در اين مسأله رسالهاى
هامش
( 1 ) همانطورى كه علّامه مجلسي رحمه اللّه در بحار الأنوار : 69 / 255 يادآور شدند ؛ اين دستور براي آن نيست كه افراد هوسباز براحتى دروغ بگويند بلكه اين دستور مخصوص موقعى است كه خطر جدّى زندگى خانوادگى انسان ويا زندگى ديگران را تهديد كند ، وهرگاه شك كنيم كه به آن مرحله رسيده است يا نه حرمت دروغگوئى بحال خودش باقي است .
( 2 ) د ، ه : نشود .
( 3 ) د ، ه : كند .
( 4 ) ه : خواهد بود .