حج ببرد لكن يك نفر از براي أو كافى نيست وهرگاه زيادتر نباشد نمىتواند رفت ، وديگر آنكه از چاروا « 1 » مىترسد وبسيار ترس دارد كه يك فرسخ راه را تا يك نفر آدم در جلوى أو نباشد نمىتواند رفت ، وآدم محرم شرط هست يا نه ؟
جواب :
آدم محرم شرط نيست بلكه هرگاه جمعى روند كه اعتماد بر ظاهر ايشان داشته باشد كه به عرض أو ضرر نمىرسانند واجب است كه برود هرچند كه محرم همراه نداشته باشد ، واخراجات خدمتكار وشاطر « 2 » هر قدر كه ضرور باشد وبدون آن رفتن دشوار باشد وهمچنين باج عربها ودو رمهء شريف « 3 » وغير اينها از اخراجات ضروريهء سفر حج : همه داخل وجه استطاعت است ، هرگاه دارد مستطيع است ، والّا فلا .
سؤال شيد [ 314 ] :
هرگاه جنسي خريده باشم به يك تومان - مثلا - در اينجا باز به يك تومان فروختهام لكن پول آن ولايت با پول اينجا تفاوت كلّى دارد ، در آن تفاوت خمس واجب هست ؟
جواب :
بلى واجب هست .
سؤال شيه [ 315 ] :
هرگاه حاكمى وجهي انعام نمايد خمس آن را دادن لازم است يا نه ؟ وحاكم چنين كسى است كه خمس تمام مداخل خود را مىدهد ؟
جواب :
لازم نيست .
هامش
( 1 ) يعنى : هر حيواني كه بر چهار پا راه رود ( لغتنامه دهخدا : 17 / 41 ) . توضيح اينكه : مراد در اينجا حيوان درّنده مىباشد .
( 2 ) يعنى : افراد دلاور وچالاك وتند ( لغتنامهء دهخدا : 30 / 100 ) .
( 3 ) شريف : لقب بزرگ ورئيس مكّه معظّمه بوده است ( لغتنامهء دهخدا : 30 / 353 ) ظاهرا شريف مكة دو رمه أسب يا شتر براي خدمت به حجاج در نظر گرفته بود ودر مقابل اين خدمت وجهي مىگرفت .