زيد نام كرد « 1 » وامّ كلثوم بعد از عمر ديگر شوهر نكرد « 2 » .
وشيخ طوسي رحمه اللّه در كتاب ميراث « تهذيب » از حضرت صادق عليه السّلام روايت نموده كه حضرت باقر عليه السّلام فرمود كه : « أم كلثوم دختر على با پسرش زيد بن عمر بن الخطّاب مردند در يك ساعت كه معلوم نشد كدامين پيشتر مرد ، پس ميراث هيچ كدام را به ديگرى ندادند وبر هر دو با هم نماز گزاردند » « 3 » .
ونيز از ائمّه عليهم السّلام مروى است كه در اين مقدّمه فرمودند كه : « هذا اوّل فرج غصبناه » يعنى : اين اوّلين فرجى است كه از ما به زور گرفتند « 4 » .
خلاصه : اخبار در اين باب بسيار است وشايد « زيد بن عمر » در كربلا با مادر خود نبوده كه تا مانند پسران زينب خاتون شهيد شود ، وبر تقدير اشتراط كفايت ايمانيّه در طرف زوج - چنانكه : اظهر است - شايد در مبادى اسلام شرط
هامش
( 1 ) ابن قتيبة در « المعارف : 107 » معتقد است در فرزندان عمر يك زيد بيشتر نداشتيم ، ولى ابن سعد وديگران چون ملاحظه كردند كه مورخين زيد را از فرزندان عمر وأم كلثوم بنت جرول نوشتهاند مجبور شدند كه براي عمر دو فرزند به نام زيد درست كنند : زيد الأكبر وزيد الأصغر مراجعه شود به « الطبقات الكبرى : 3 / 265 » .
( 2 ) همانطورى كه توضيح داديم بعضي از علماى شيعه معتقدند كه : أم كلثوم كنيهء زينب كبرى عليها السّلام بوده وأم كلثوم ديگرى وجود نداشته است .
وبعضي معتقدند كه أم كلثوم أصلا شوهر نكرده است ، وآنهائى كه نوشتهاند با عمر ازدواج كرد بعد از عمر براي أو شوهرى ننوشتهاند ، ولى بعضي از أهل تسنن پس از قتل عمر فقط يك شوهر براي أو نوشتهاند مثل ابن أثير در « أسد الغابة : 5 / 615 » ، وبعضي دو شوهر نوشتهاند مثل : « ابن قتيبة » در « المعارف : 122 » ، بعضي سه شوهر نوشتهاند مثل : « ابن حجر » در « الإصابة : 4 / 492 » ، واين آقايان هم بين خودشان اختلاف دارند كه اولين شوهر بعد از عمر چه كسى بوده است . بعضي نوشتهاند كه : عون بن جعفر بوده مثل نويسندهء « الإصابة » و « أسد الغابة » وبعضي نوشتهاند كه : محمّد بن جعفر بوده است و . . .وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ» .
( 3 ) تهذيب الأحكام : 9 / 362 حديث 15 ، وسائل الشيعة : 26 / 314 الحديث 33067 .
( 4 ) الكافي : 5 / 346 حديث 1 ، در اين حديث آمده است : « إنّ ذلك فرج غصبناه » ، وسائل الشيعة :
20 / 561 الحديث 26649 .